ऋणमोक्षदेवी
खसानको कल्याल राज्यमा ऋणबाट मुक्ति दिने ऋणमोक्षदेवी स्थापित भएको कथा।
ऋणमोक्षदेवी
खसानको कल्याल राज्यमा भगीरथ नामका प्रकाण्ड विद्वान् ज्योतिषी आफ्नी कुलदेवीको नित्य पूजा गर्दथे, जसलाई ऋण र पापबाट मुक्ति दिने 'ऋणमोक्षदेवी' भनिन्थ्यो।
राजाको आदेश नमानी कुलदेवीको मात्र पूजा गरेको आरोपमा भगीरथलाई झ्यालखानामा थुनियो। तर राजकुमारीको विवाहको साइत गणनामा राजज्योतिषी असफल भएपछि भगीरथले आफ्नो तान्त्रिक र ज्योतिष विद्याले कालो हाँडी आकाशमा फालेर औँसी र पूर्णिमाको वास्तविक योग प्रमाणित गरिदिए।
राजाले प्रभावित भएर भगीरथलाई मुक्त गरे र मुख्य राजज्योतिषी बनाए।
पछि एक गोठालाले हराएका दुईवटा भेडाका पाठीहरू खोज्दा तालको बीचमा देवीको दर्शन पाए र दुईवटा पाठी बढेर चारवटा भएको देखे। देवीको आज्ञाअनुसार भगीरथले त्यसै तालको बीचमा भव्य मन्दिर बनाएर 'ऋणमोक्षदेवी' को स्थापना गरे, जहाँ पूजा गर्नाले सम्पूर्ण ऋण र पापबाट मुक्ति मिल्ने विश्वास छ।
सूचना: यी परम्परागत नेपाली लोककथा (किम्बदन्ती) हुन्, जो पुस्तौँदेखि मुखबाट मुखमा चलिआएका छन्। यी वास्तविक ऐतिहासिक घटनासँग मिल्न पनि सक्छन्, नमिल्न पनि — तर नेपालको सांस्कृतिक सम्पदाको रूपमा यिनलाई भनिँदै र विश्वास गरिँदै आइएको छ।
सम्बन्धित किम्बदन्ती
देवीनाम र यससँग जोडिएका अन्य कथा।