वरदादेवी
इष्टदेवी त्रिपुरसुन्दरीको कृपाले जुम्लाले अछाम जितेको वरदादेवीको कथा।
वरदादेवी
जुम्लाका राजाले आफ्नी कुलदेवी त्रिपुरसुन्दरीको अनुकम्पाले अछाम राज्यमाथि विजय प्राप्त गरेपछि देवीलाई 'वरदादेवी' (वर दिने देवी) को उपाधि दिई गुर्जामा भव्य मन्दिर बनाए।
पछि अछाममा युद्ध हुँदा गुर्जाका सिकन्द्र खड्का शत्रु सेनाद्वारा समातिए। उनलाई गोखेलौरी बाँधेर कानमा बत्ती बालेर मार्ने भयानक यातना दिने तयारी गरियो।
उनका एक हितैषी मीतले उद्धारको जुक्ति निकाली उनलाई दण्ड दिने बहानामा कर्णाली नदीको किनारमा पुर्याए र बन्धन खोलिदिए।
सिकन्द्र खड्काले पौडिन नजाने पनि वरदादेवीको स्मरण गर्दै "यदि प्राण बचेमा राँगाको बलि चढाउनेछु" भनी कर्णालीको उर्लँदो भेलमा हाम फाले। देवीको चमत्कारले नदीको छालले उनलाई सुरक्षित किनारमा फ्याँकिदियो र उनको ज्यान बच्यो। त्यसै बेलादेखि वरदादेवी मन्दिरमा राँगाको बलि चढाउने परम्परा कायम रह्यो।
सूचना: यी परम्परागत नेपाली लोककथा (किम्बदन्ती) हुन्, जो पुस्तौँदेखि मुखबाट मुखमा चलिआएका छन्। यी वास्तविक ऐतिहासिक घटनासँग मिल्न पनि सक्छन्, नमिल्न पनि — तर नेपालको सांस्कृतिक सम्पदाको रूपमा यिनलाई भनिँदै र विश्वास गरिँदै आइएको छ।
सम्बन्धित किम्बदन्ती
देवीनाम र यससँग जोडिएका अन्य कथा।