आकाशयोगिनी (विजासःद्यो)
वज्राचार्यको मन्त्रले आकाशमा उडेकी कन्यालाई रोकी आकाशयोगिनी बनेको कथा।
आकाशयोगिनी (विजासःद्यो)
पाञ्चाल देशका एक वृद्ध र विद्वान् वज्राचार्य गरिबीका कारण गुजारा चलाउन नसकेर काठमाडौँको निर्मलतीर्थ (भाचाखुसी/शोभाभगवती नजिक) किनारमा आश्रम बनाई बस्न थाले। उनी दिनहुँ तीर्थमा स्नान गरी बालुवाको चैत्य बनाएर जप गर्दथे।
त्यसै समयमा काठमाडौँका एक ब्राह्मणकी रूपवती १६ वर्षीया कन्या मध्यरातमा सुटुक्क घरबाट निस्किएर भाचाखुसी नदीको किनारमा घुम्न आउने गर्दथिन्। बिहानीपख ती सुन्दरीलाई देखेर केही कामुक तन्नेरीहरूले उनलाई जिस्क्याउँदै घेरा हाले।
युवाहरूको कुनियत देखेर ती कन्या जमिन छाडेर एकाएक आकाशमार्गमा उड्न थालिन्।
तीर्थमा स्नान गरिरहेका वृद्ध वज्राचार्यले आकाशमा उडिरहेकी ती दिव्य कन्यालाई साक्षात् योगिनी भएको पहिचान गरे र आफ्नो मन्त्रबलले उनलाई आकाशमै टक्क रोकिदिए।
वज्राचार्यले हात जोडेर स्तुति गर्दा देवीले आफ्नो साक्षात् चतुर्भुज आकाशयोगिनी स्वरूपको दर्शन दिइन्। देवीको कृपाले वज्राचार्यको सम्पूर्ण गरिबी र कष्ट हटेर गयो।
आकाशमा उडेको अवस्थामा रोकिएर प्रकट भएकी हुनाले ती देवीलाई 'आकाशयोगिनी' वा नेवारीमा 'विजासःद्यो' (विजेश्वरी) भनियो।
सूचना: यी परम्परागत नेपाली लोककथा (किम्बदन्ती) हुन्, जो पुस्तौँदेखि मुखबाट मुखमा चलिआएका छन्। यी वास्तविक ऐतिहासिक घटनासँग मिल्न पनि सक्छन्, नमिल्न पनि — तर नेपालको सांस्कृतिक सम्पदाको रूपमा यिनलाई भनिँदै र विश्वास गरिँदै आइएको छ।
सम्बन्धित किम्बदन्ती
देवीनाम र यससँग जोडिएका अन्य कथा।