शैलेश्वरी
हिमालयपुत्री पार्वती (शैलजा) शिवसँग विचरण गरी शैलेश्वरी देवी बनेको कथा।
शैलेश्वरी
भगवान् शिव र पार्वती नन्दीमा सवार भई हिमालयको रमणीय वनकाननमा विचरण गर्दै डोटीको सिलगढी क्षेत्रमा आइपुगे।
त्यहाँ पार्वतीलाई साह्रै तिर्खा लागेपछि शिवजीले आफ्नो त्रिशूलले हिमालमा प्रहार गरेर कञ्चन जलको धारा निकाले, जसलाई 'सेतीगङ्गा' (सेती नदी) भनियो। दुवै जना त्यहीँ जलक्रिडा गर्दै आनन्दमा लीन भए।
यता स्वर्गमा दैत्यहरूले आक्रमण गरेपछि ब्रह्मा, विष्णु र इन्द्र शिवजीलाई खोज्दै त्यहाँ आइपुगे। अन्य देवताहरूलाई अचानक सामुन्ने देखेर पार्वती लज्जित भई तालभित्रको एउटा चम्किलो शिलाभित्र अलप भइन्।
ब्रह्माजीले त्यो दिव्य शिलाको स्तुति गर्दै "हे शैलजा (पर्वतपुत्री), तिमी यस शिलामा शैलेश्वरीका रूपमा विराजमान रहनू" भनी प्रार्थना गरे। पार्वती शिलाबाट प्रकट भई देवताहरूलाई अभयदान दिइन्।
त्यही पवित्र शिला भएको स्थानमा 'शैलेश्वरी' देवीको प्रसिद्ध मन्दिर बन्यो र त्यस किल्लालाई 'सिलगढी' भनियो।
सूचना: यी परम्परागत नेपाली लोककथा (किम्बदन्ती) हुन्, जो पुस्तौँदेखि मुखबाट मुखमा चलिआएका छन्। यी वास्तविक ऐतिहासिक घटनासँग मिल्न पनि सक्छन्, नमिल्न पनि — तर नेपालको सांस्कृतिक सम्पदाको रूपमा यिनलाई भनिँदै र विश्वास गरिँदै आइएको छ।
सम्बन्धित किम्बदन्ती
देवीनाम र यससँग जोडिएका अन्य कथा।