कंकालीमाई
सिम्रौनगढ ध्वस्त भएपछि कंकाल भेटिएको ठाउँमा कंकालीमाई देवी स्थापित भएको कथा।
कंकालीमाई
सिम्रौनगढका राजा शिवसिंहले आफ्नो राज्यमा कोलकाताबाट कंकालीमाई देवीलाई ल्याउन एक सिद्ध तान्त्रिकलाई आदेश दिए। तान्त्रिकले देवीको उग्र रूपले प्रलय निम्त्याउने चेतावनी दिँदा पनि राजाले जिद्दी छाडेनन्।
तान्त्रिकले तन्त्रबलले कंकालीमाईको रथलाई सिम्रौनगढतर्फ ताने। तर देवी सिम्रौनगढ प्रवेश गर्नासाथ भीषण आँधीबेहरी, असिना र भूकम्प आएर सम्पूर्ण नगर ध्वस्त भयो।
देवीको वासस्थान तोक्न नसकेपछि तान्त्रिकले आफ्नै टाउको अघि सार्यो र टाउको फुटेर उसको प्राण गयो। सारा सिम्रौनगढ घोर जङ्गलमा परिणत भयो।
कालान्तरमा मन्साराम बाबाले त्यस जङ्गलमा सिंहमा सवार भएकी दिव्य सुन्दरी कंकालीमाईको दर्शन पाए। देवीको आज्ञाअनुसार मन्साराम बाबाले जङ्गल फाँडेर आश्रम बनाए र कंकालीमाईको मन्दिर स्थापना गरे। मन्साराम बाबाको तपस्या र देवीको कृपाले त्यो उजाड भूमि फेरि हराभरा र समृद्ध बन्यो।
सूचना: यी परम्परागत नेपाली लोककथा (किम्बदन्ती) हुन्, जो पुस्तौँदेखि मुखबाट मुखमा चलिआएका छन्। यी वास्तविक ऐतिहासिक घटनासँग मिल्न पनि सक्छन्, नमिल्न पनि — तर नेपालको सांस्कृतिक सम्पदाको रूपमा यिनलाई भनिँदै र विश्वास गरिँदै आइएको छ।
सम्बन्धित किम्बदन्ती
देवीनाम र यससँग जोडिएका अन्य कथा।