मत्सेन्द्रनाथ (बुंगद्यो)
खडेरी हटाउन कामरुपबाट मत्सेन्द्रनाथ ल्याई रथजात्रा चलाइएको बुंगद्योको कथा।
मत्सेन्द्रनाथ (बुंगद्यो)
काठमाडौँ उपत्यकामा गुरु गोरखनाथ भिक्षा नपाई रिसाएर नवनागहरूलाई आफ्नो आसनमुनि बन्दी बनाएर मृगस्थलीमा बसिदिएपछि बाह्र वर्षसम्म पानी परेन र भयानक खडेरी तथा अनिकाल पर्यो।
राजा नरेन्द्रदेव, तान्त्रिक बन्धुदत्त आचार्य र ललित ज्यापू गोरखनाथका गुरु करुणामय आर्यावलोकितेश्वर (मत्सेन्द्रनाथ) लाई लिन असमको कामरूप कामाख्या पुगे।
त्यहाँ तान्त्रिक विद्याको बलले मत्सेन्द्रनाथलाई भ्रमर (भमरा) को रूपमा सुनको कलशभित्र प्रवेश गराई उनीहरूले उपत्यकातर्फ ल्याए। बाटोमा मत्सेन्द्रनाथकी आमा मत्स्यकन्याले पछ्याउन नसकून् भनेर भुटेको देवदारुको बीउ छर्दै ल्याइएको थियो।
उपत्यकाको दक्षिणी भेग बुङ्गमतीमा पुगेपछि कलशबाट "बुं" शब्द निस्किएकाले उहाँलाई 'बुंगद्यो' भनियो।
मत्सेन्द्रनाथ उपत्यकामा भित्रिएको खबर पाएर गुरु गोरखनाथ दर्शन गर्न आफ्नो आसनबाट जुरुक्क उठे। गोरखनाथ उठ्नासाथ बन्दी बनेका नवनागहरू मुक्त भए र उपत्यकाभरि मूसलधारे वर्षा भई सहकाल सुरु भयो।
त्यसपछि राजा, तान्त्रिक र ज्यापूको सम्मान गर्दै पाटन र बुङ्गमतीमा मत्सेन्द्रनाथको भव्य रथजात्रा मनाउने परम्परा सुरु भयो, जो आज पनि नेपालको सबैभन्दा लामो र प्रसिद्ध रथजात्राका रूपमा मनाइन्छ।
सूचना: यी परम्परागत नेपाली लोककथा (किम्बदन्ती) हुन्, जो पुस्तौँदेखि मुखबाट मुखमा चलिआएका छन्। यी वास्तविक ऐतिहासिक घटनासँग मिल्न पनि सक्छन्, नमिल्न पनि — तर नेपालको सांस्कृतिक सम्पदाको रूपमा यिनलाई भनिँदै र विश्वास गरिँदै आइएको छ।
सम्बन्धित किम्बदन्ती
देवनाम र यससँग जोडिएका अन्य कथा।