वान्निमष्टो
तीर्थबाट ल्याएको ढुंगो बान्नीमष्टो देवता बनी राज्य दिएको कथा।
वान्निमष्टो
बझाङका एक व्यक्ति बद्रीनारायण तीर्थयात्रा सकेर फर्कने क्रममा उनको झोलामा कताबाट आकाशे रङ्गको एउटा चम्किलो ढुङ्गो पर्न गयो।
उनले बेकारको पत्थर ठानेर बाटोमा जतिपटक फ्याँके पनि हरेक बासमा त्यो ढुङ्गो फेरि उनको झोलामा आफैं आइपुग्थ्यो। अन्ततः त्यो ढुङ्गो बझाङस्थित उनको घरसम्मै आइपुग्यो।
त्यसै रात सपनामा आवाज आयो: "म मष्टो देवता हुँ। तैंले बाटोमा मलाई जतिपटक फ्याँकिस्, त्यति पुस्तापछि मात्र तेरो कुलले राजवैभव पाउनेछ।"
त्यसपछि उनले वेदी बनाएर त्यस ढुङ्गालाई 'वान्निमष्टो' (बद्रीनाथबाट आएको मष्टो) का रूपमा स्थापना गरी नित्य पूजा गर्न थाले। कालान्तरमा उनका सन्तानले राज्य पाए र त्यो राजधानी रहेको ठाउँलाई 'वान्नीकोट' भन्न थालियो।
पछि मष्टो देवता ढाडे बिरालोको रूप लिएर गाउँ-गाउँ घुम्न निस्किए। क्युण्डाल गाउँमा उनी 'लाटोमष्टो' का रूपमा र बस्कोटमा दूध चढाउँदा शिला हलक्क बढेकाले 'दुग्धशिला मष्टो' का रूपमा संसारभर प्रसिद्ध र पूजनीय भए।
सूचना: यी परम्परागत नेपाली लोककथा (किम्बदन्ती) हुन्, जो पुस्तौँदेखि मुखबाट मुखमा चलिआएका छन्। यी वास्तविक ऐतिहासिक घटनासँग मिल्न पनि सक्छन्, नमिल्न पनि — तर नेपालको सांस्कृतिक सम्पदाको रूपमा यिनलाई भनिँदै र विश्वास गरिँदै आइएको छ।
सम्बन्धित किम्बदन्ती
देवनाम र यससँग जोडिएका अन्य कथा।