दाहेमष्टो र कुदाहेमष्टो
अप्सरा र शिवबाट जन्मेका दाह्रेमष्टो र कुदाहेमष्टो देवताको कथा।
दाहेमष्टो र कुदाहेमष्टो
उहिले स्वर्गका दुई रूपवती अप्सराहरू पृथ्वीको रमणीय दृश्य हेर्न धर्तीमा ओर्लिए। घना जंगलको बीचमा चम्किलो धुनी बलिरहेको देखेर दुवै दिदीबहिनी आगो ताप्न त्यहाँ पुगे।
त्यो धुनी भगवान् शिवले आफ्नो अलौकिक तेजले बालेका थिए। त्यसैले दुवै अप्सराहरू गर्भवती भए र जंगलमै दस महिना बसेर कन्दमूल खाँदै आफ्ना सन्तानलाई जन्म दिए।
दिदीबाट दाँत निस्किएका १२ जना सन्तान जन्मिए, जसलाई 'दाह्रेमष्टो' भनियो। बहिनीबाट दाँत नभएका १२ जना सन्तान जन्मिए, जसलाई 'कुदाह्रेमष्टो' भनियो।
अप्सराहरू सन्तान जन्माएर स्वर्ग फर्किएपछि ती चौबीसै भाइ मष्टोहरू भगवान् शिवकहाँ पुगे। शिवजीले उनीहरूलाई सिञ्जा उपत्यकामा गएर लोकको रक्षा गर्न आज्ञा दिए।
सिञ्जामा मष्टोहरूले लोकपूजा पाए, तर स्थानीय भूतप्रेतहरू बलि नपाएर भोकाए। भूतहरूले मष्टोहरूलाई खोरमा थुनेर सिञ्जामा भयानक महामारी फैलाइदिए।
प्रजाको उद्धारका लागि मुगुका सिद्ध तान्त्रिक लामाजुले सिञ्जा पुगेर भूतप्रेतहरूलाई भगाए र मष्टोहरूलाई मुक्त गरिदिए। मष्टोहरूले लामाजुलाई आफ्ना मामा मानी आदर गरे।
पछि लामाजु तपस्यामा लीन भएका बेला मष्टोहरूमध्ये जेठोबाँठो ढडारमष्टोले मामाको ज्योतिष पात्रो सुटुक्क चोर्न खोज्यो। लामाजुले उसलाई समातेर भने: "चोर्नु र ढाँट्नु महापाप हो। तर म यो पात्रो तिमीलाई उपहार दिन्छु। यसबाट खगोलको ज्ञान सिकेर सधैं न्याय र सत्यको मार्गमा हिँड्नू।"
ढडारमष्टोले बुदु गाउँमा आई सबै मष्टोहरूको नेतृत्व सम्हाले र 'भाइराजा' का रूपमा पूजनीय भए। उनका सहयोगी फुटाशीला र छरीढुस्केले दोषीलाई दण्ड दिँदै सिञ्जा राज्यमा न्याय र धर्मको पालना गराए।
सूचना: यी परम्परागत नेपाली लोककथा (किम्बदन्ती) हुन्, जो पुस्तौँदेखि मुखबाट मुखमा चलिआएका छन्। यी वास्तविक ऐतिहासिक घटनासँग मिल्न पनि सक्छन्, नमिल्न पनि — तर नेपालको सांस्कृतिक सम्पदाको रूपमा यिनलाई भनिँदै र विश्वास गरिँदै आइएको छ।
सम्बन्धित किम्बदन्ती
देवनाम र यससँग जोडिएका अन्य कथा।