लुकुमाद्यो
भष्मासुरबाट लुक्न शिव नेपालमा मद्य-मांस खाई लुकुमाद्यो बनेको कथा।
लुकुमाद्यो
भष्मासुर नामको दैत्यले कठोर तपस्या गरेर भगवान् शिवबाट "जसको टाउकोमा हात राख्यो, त्यो तत्काल जलेर भष्म होस्" भन्ने वरदान पायो।
वरदान पाएपछि घमण्डी भष्मासुरले संसार जित्न खोज्यो र पार्वतीलाई प्राप्त गर्ने कुत्सित चाहनाले स्वयं भगवान् शिवकै टाउकोमा हात राख्न अघि सर्यो। शिवजी ज्यान बचाउन भाग्दै नेपाल उपत्यका आइपुगे।
उपत्यकाका नेवार समुदायका जनताले शिवजीलाई आफ्नो घरको फोहोर फ्याँक्ने कुनामा (लुकेको स्थानमा) लुकाएर मद्य-मांस र चौरासी व्यञ्जन खुवाई संरक्षण गरे।
यता भगवान् विष्णुले मोहिनी रूप धारण गरी भष्मासुरको अगाडि आकर्षक नृत्य गर्न थाले। मोहिनीको रूपमा मोहित भएको भष्मासुरले नृत्यको सिको गर्दै आफ्नै हात आफ्नै टाउकोमा राख्न पुग्यो र आफ्नै वरदानले जलेर भष्म भयो।
भष्मासुरको संहार भएपछि शिवजी सुरक्षित रूपमा फोहोरको कुनाबाट बाहिर निस्किए। फोहोरको कुनामा लुकेर रहेका हुनाले उपत्यकामा शिवजीको यस स्वरूपलाई 'लुकुमाद्यो' (लुकेका महादेव) भनियो र पासाचह्रे पर्वका दिन उहाँलाई लसुन, मदिरा र मासु चढाएर विशेष पूजा गर्ने परम्परा सुरु भयो।
सूचना: यी परम्परागत नेपाली लोककथा (किम्बदन्ती) हुन्, जो पुस्तौँदेखि मुखबाट मुखमा चलिआएका छन्। यी वास्तविक ऐतिहासिक घटनासँग मिल्न पनि सक्छन्, नमिल्न पनि — तर नेपालको सांस्कृतिक सम्पदाको रूपमा यिनलाई भनिँदै र विश्वास गरिँदै आइएको छ।
सम्बन्धित किम्बदन्ती
देवनाम र यससँग जोडिएका अन्य कथा।