गोकर्णेश्वर
मृगरूपी शिवको सिङ भाँचिई गोकर्णेश्वर लिंग स्थापित भएको कथा।
गोकर्णेश्वर
भगवान् शिव सांसारिक झन्झटहरूबाट पर रही एक सिङ भएको अद्भुत सुनौलो मृगको रूप धारण गरेर श्लेष्मान्तक वनमा स्वच्छन्द विचरण गरिरहेका थिए।
लामो समयसम्म शिवजी अलप भएपछि चिन्तित बनेका ब्रह्मा, विष्णु र देवराज इन्द्र उनको खोजीमा निस्किए। श्लेष्मान्तक वनमा पुगेपछि उनीहरूले त्यो विलक्षण एकसिङे मृग नै भगवान् शिव भएको पहिचान गरे।
तीनै देवताहरूले त्यो मृगलाई समात्न खोज्दा मृगको त्यो दिव्य सिङ तीन टुक्रा भएर भाँचियो। सिङको एउटा टुक्रा इन्द्रको हातमा परेर स्वर्ग पुग्यो, दोस्रो टुक्रा विष्णुको हातमा परेर पाताल पुग्यो र तेस्रो टुक्रा ब्रह्माको हातमा परी मर्त्यमण्डल (पृथ्वी) मै रह्यो।
ब्रह्माले त्यो पवित्र सिङको टुक्रालाई वाग्मती नदीको किनारमा शिवलिङ्गका रूपमा स्थापना गरे। मृगको कान (गोकर्ण) जस्तो आकार भएको हुनाले त्यस ज्योतिर्लिङ्गलाई 'गोकर्णेश्वर' भनियो।
सूचना: यी परम्परागत नेपाली लोककथा (किम्बदन्ती) हुन्, जो पुस्तौँदेखि मुखबाट मुखमा चलिआएका छन्। यी वास्तविक ऐतिहासिक घटनासँग मिल्न पनि सक्छन्, नमिल्न पनि — तर नेपालको सांस्कृतिक सम्पदाको रूपमा यिनलाई भनिँदै र विश्वास गरिँदै आइएको छ।
सम्बन्धित किम्बदन्ती
देवनाम र यससँग जोडिएका अन्य कथा।