इन्द्रेश्वर

देवराज इन्द्रले महर्षि गौतमको अनुपस्थितिमा ऋषिकै भेष धारण गरी छलपूर्वक पतिव्रता अहल्याको सतीत्व डगाए। जब महर्षि गौतम स्नान गरेर कुटी फर्किए, तब इन्द्रको यो घिनलाग्दो छल देखेर अत्यन्त क्रुद्ध भए।

महर्षि गौतमले अहल्यालाई शिला हुने श्राप दिए र कामासक्त भई परस्त्रीहरण गर्ने इन्द्रलाई "तिम्रो सम्पूर्ण शरीरभरि सहस्र (हजारौँ) योनिहरू निस्कियून्" भनी भयानक श्राप दिए।

शरीरभरि योनिका घृणित दागहरू देखिएपछि देवराज इन्द्र अत्यन्त लज्जित भएर स्वर्ग छाडी भागे। श्रापमोचनका लागि आफ्ना गुरु बृहस्पतिको सल्लाहअनुसार इन्द्र र उनकी पत्नी शची पनौतीस्थित लीलावती र रुद्रावती नदीको दोभानमा पुगे।

त्यहाँ उनीहरूले भगवान् शिवको कठोर आराधना र तपस्या गरे। हजार वर्षको निष्ठापूर्ण तपस्यापछि भगवान् शिव प्रकट भएर इन्द्रको सम्पूर्ण श्राप मोचन गरिदिए। शरीरका ती सबै दागहरू आँखा (नेत्र) मा परिणत भए, जसका कारण इन्द्रलाई 'सहस्राक्ष' (हजार आँखा भएका) भनियो।

इन्द्रले श्रापमुक्त हुन स्थापना गरी पूजा गरेको त्यस ऐतिहासिक शिवलिङ्गलाई 'इन्द्रेश्वर महादेव' (पनौती) भनियो र शचीले तपस्या गरेको स्थानलाई 'शचीतीर्थ' नाम दिइयो।