टुँडिखेल
केटाकेटी खाने गुरुमापा राक्षसलाई राख्न बनाइएको चौर टुँडिखेल बनेको कथा।
टुँडिखेल
प्राचीन कालमा कान्तिपुर नगरमा गुरुमापा नामको एक भयानक र विशालकाय राक्षस बस्थ्यो। उसले टोलबस्तीबाट सुटुक्क बालबच्चाहरू चोरेर लैजान्थ्यो र मार्थ्यो।
आफ्ना बालबच्चा हराउन थालेपछि नगरवासीहरू अत्यन्त भयभीत भए। उनीहरूले तान्त्रिक शक्तिसम्पन्न केशचन्द्रसँग गुहार मागे। केशचन्द्रले तन्त्रविद्याको बलले गुरुमापालाई नियन्त्रणमा लिए।
गुरुमापाले पश्चात्ताप गर्दै वाचा गर्यो: "म अबदेखि बालबच्चा खाने छैन र सहरभित्र पस्ने छैन। म नगरको रक्षा गर्न तयार छु, तर मलाई नित्य आहारको व्यवस्था गरियोस्।"
केशचन्द्रले गुरुमापालाई नगरबाहिरको एउटा विशाल र खुला चौरमा बस्ने प्रबन्ध मिलाइदिए। उसलाई वर्षको एकपटक घोडेजात्राको दिन गुम्सेको भात (टुँ) र राँगाको मासु बलि दिने नियम बाँधियो।
त्यही गुम्सेको भात चढाइने विशाल खुला चौरलाई पछि 'टुँडिखेल' भन्न थालियो। घोडेजात्राका दिन घोडाहरू तीव्र गतिमा दौडाउँदा जमिन कम्पित भएर गुरुमापा जमिनमुनि नै शान्त रहन्छ भन्ने जनविश्वास अझै कायम छ।
सूचना: यी परम्परागत नेपाली लोककथा (किम्बदन्ती) हुन्, जो पुस्तौँदेखि मुखबाट मुखमा चलिआएका छन्। यी वास्तविक ऐतिहासिक घटनासँग मिल्न पनि सक्छन्, नमिल्न पनि — तर नेपालको सांस्कृतिक सम्पदाको रूपमा यिनलाई भनिँदै र विश्वास गरिँदै आइएको छ।
सम्बन्धित किम्बदन्ती
स्थाननाम र यससँग जोडिएका अन्य कथा।