जातमात्रोच्च (जामाचो)
नागराजहरूको वास रहेको नागह्रदमा विपस्वी बुद्धले कमलको बीज रोपी जातमात्रोच्च पर्वत बनेको कथा।
जातमात्रोच्च (जामाचो)
सृष्टिको क्रममा जब हिमालय पर्वत बन्यो, त्यसैको काखमा एउटा विशाल र मनोरम जलाशयको सृष्टि भयो। त्यो गहिरो तलाउ नागराजहरूको क्रिडास्थल र वासस्थान थियो। त्यसैले त्यस पवित्र सरोवरलाई नागह्रद भनियो।
सत्ययुगको समयमा बन्धुमती नगरबाट विपस्वी बुद्ध यस क्षेत्रमा आइपुगे। उनले नागह्रदको पश्चिमी डाँडामा बसेर तलाउको अवलोकन गरे। निलो आकाशमा चम्किने पूर्णचन्द्रझैं नागह्रदको कञ्चन जल अत्यन्त मनमोहक देखिन्थ्यो।
विपस्वी बुद्धले त्यसै डाँडाबाट नागह्रदको जलमा एउटा दिव्य कमलको बीज रोपे। "यो तालमा हजार पत्र भएको कमल फूलोस् र त्यसैबाट दिव्य ज्योतिको प्रादुर्भाव होस्" भनी उनले आशीर्वाद दिए। विपस्वी बुद्धले बीज रोपेको त्यो अग्लो पहाडलाई जातमात्रोच्च भनियो।
युगौंपछि यही पवित्र पर्वतमा आचार्य नागार्जुनले लामो समय कठोर तपस्या गरे। त्यसपछि यो डाँडा नागार्जुन पर्वत वा जामाचो नामले प्रख्यात भयो। त्यहाँ एक सय आठवटा गुफाहरू बने, जहाँ ध्यान र साधना गर्न वज्रयानी साधकहरू बस्दथे।
सूचना: यी परम्परागत नेपाली लोककथा (किम्बदन्ती) हुन्, जो पुस्तौँदेखि मुखबाट मुखमा चलिआएका छन्। यी वास्तविक ऐतिहासिक घटनासँग मिल्न पनि सक्छन्, नमिल्न पनि — तर नेपालको सांस्कृतिक सम्पदाको रूपमा यिनलाई भनिँदै र विश्वास गरिँदै आइएको छ।
सम्बन्धित किम्बदन्ती
स्थाननाम र यससँग जोडिएका अन्य कथा।