श्लेष्मान्तकवन

शोणितपुरका दैत्यराज बाणासुरका शंकासुर, दुर्धर्ष र कच्छपासुर नामका तीन पराक्रमी छोराहरू थिए। शिवजीको कठोर तपस्या गरी वरदान पाएका जेठा छोरा महेन्द्रदमनले इन्द्रलाई समेत पराजित गरी सुप्रभापुरीमा आफ्नो अखण्ड शासन चलाएका थिए।

उनकी बहिनी प्रभावती अपार सुन्दरी थिइन्। आफ्नी बहिनीको जलक्रिडा र मनोरञ्जनका लागि महेन्द्रदमनले वाग्मती नदीको पानी थुनेर एउटा विशाल जलाशय बनाए। पानीको निकास रेखदेख गर्न शंकासुरलाई र जलाशयको सुरक्षा गर्न कच्छपासुरलाई खटाइयो। पानी थुनिएपछि मञ्जुपत्तन नगर जलमग्न भयो र प्रजामा हाहाकार मच्चियो।

एकपटक देवर्षि नारदले श्रीकृष्णका पुत्र प्रद्युम्नसामु प्रभावतीको रूपलावण्यको वर्णन गरे। प्रद्युम्न सुटुक्क त्यहाँ पुगे र जलक्रिडा गरिरहेकी प्रभावतीलाई देखे। दुवैबीच पहिलो नजरमै प्रेम बस्यो र उनीहरूले गान्धर्व विधिबाट विवाह गरे।

यसैबीच थुनिएकी वाग्मती नदीले श्रीकृष्णसँग आफ्नो जल निकास गरिदिन प्रार्थना गरिन्। प्रद्युम्नले बाँध भत्काउन जाँदा शंकासुरसँग उनको भीषण युद्ध भयो। जल र आकाशमा भएको लामो द्वन्द्वपछि प्रद्युम्नले शंकासुरको वध गरे।

भाइ मारिएको खबर पाएर महेन्द्रदमन युद्धमा आए। श्रीकृष्णले आफ्नो सुदर्शन चक्र प्रहार गरी बाँध पूरै भत्काइदिए र थुनिएको पानी तीव्र गतिमा बग्न थाल्यो।

आफ्नो ताल सुक्न लागेको देखेर कच्छपासुरले दोलाचल र स्वर्णशृङ्ग पर्वत उखेलेर निकास थुन्ने प्रयास गर्‍यो। तर श्रीकृष्णले दुवै पर्वतका चुचुरामा कीलेश्वर र स्वर्णेश्वर महादेवको स्थापना गरी ती डाँडाहरूलाई स्थिर बनाइदिए।

त्यसपछि कच्छपासुर प्रद्युम्नसँग मल्लयुद्ध गर्न आयो। पानीभित्र त्यो कछुवारूपी दैत्यलाई जित्न असम्भव थियो। त्यसैले प्रद्युम्नले उसलाई घिसारेर जमिनमा ल्याए र उत्तानो पारेर उसको वध गरिदिए। पछि त्यही विशाल दैत्यको शरीर कच्छपालगिरि पर्वतमा परिणत भयो।

तालको पानी बगेर गएपछि वाग्मतीको किनारमा लप्सीका असंख्य रुखहरू उम्रेर एउटा घना जंगल बन्यो। लप्सीलाई संस्कृतमा श्लेष्मातक भनिने भएकाले त्यस सुन्दर वनको नाम श्लेष्मान्तकवन रहन गयो।