रोषमती (रोसी)
पाटन र पनौतीका राजाले फुलचोकीको पानी माग्दा रोषमती (रोसी) नदी बनेको कथा।
रोषमती (रोसी)
पाटनका राजा र पनौतीका राजा दुवै फुलचोकी पर्वतमा रहेकी फुलोच्चगिरि देवी (फुलचोकीमाई) का परम भक्त थिए।
एकपटक फुलचोकी डाँडामा एउटा नयाँ र ठूलो जलस्रोत फुट्यो। दुवै राजाले त्यो कञ्चन पानी आ-आफ्नो राज्यतर्फ लैजाने इच्छा गरेर कुलो खन्न थाले।
तब फुलचोकीमाईले दुवै राजासमक्ष शर्त राखिन्: "जसले मलाई सबभन्दा पहिले फूलको सुन्दर माला चढाउनेछ, पानीको मूल उसैको राज्यतर्फ फर्काइदिनेछु।"
पाटनका राजाले आफ्नो राज्यका कालीगढहरूलाई बोलाएर सुन र चाँदीको बहुमूल्य माला बनाउन लगाए। तर पनौतीका राजाले आफ्नो खेतमा फुलेका ताजा तोरीका पहेँला र मूलाका सेता फूलहरू टिपेर हतारहतार माला उने र पर्वतमा पुगेर देवीलाई अर्पण गरे।
देवीले पनौतीका राजाको निष्कपट भक्ति र सरलताबाट प्रसन्न भएर जलस्रोत पनौतीतर्फ मोडिदिइन्।
पछि सुन-चाँदीको भव्य माला लिएर पुगेका पाटनका राजा आफू पराजित भएको देखेर अत्यन्त रिसाए। पाटनका राजाको रीस र रोषबाट जन्मिएको हुनाले त्यस नदीलाई 'रोषमती' भनियो, जसलाई आज 'रोसी' नदी भनिन्छ।
सूचना: यी परम्परागत नेपाली लोककथा (किम्बदन्ती) हुन्, जो पुस्तौँदेखि मुखबाट मुखमा चलिआएका छन्। यी वास्तविक ऐतिहासिक घटनासँग मिल्न पनि सक्छन्, नमिल्न पनि — तर नेपालको सांस्कृतिक सम्पदाको रूपमा यिनलाई भनिँदै र विश्वास गरिँदै आइएको छ।
सम्बन्धित किम्बदन्ती
जलनाम र यससँग जोडिएका अन्य कथा।