मत्स्यदेवता (न्याद्य:)
ज्योतिष डाक र बरामीले माछा वर्षने जोग फल्ने ठाउँ पहिल्याएको मत्स्यदेवता (न्याद्यः) को कथा।
मत्स्यदेवता (न्याद्य:)
काठमाडौँका प्रसिद्ध ज्योतिषी बरामीले छोरा जन्मँदा बनाएको कुण्डलीमा गलत गणनाका कारण आफ्नै छोरालाई 'जारपुत्र' ठानी घरबार त्यागेर परदेश हिँडेका थिए।
उनकी पत्नीले छोराको नाम 'डाक' राखिन्। हुर्कँदै जाँदा डाक ज्योतिषविद्यामा अद्वितीय प्रकाण्ड विद्वान् बने। युवा भएपछि उनी आफ्ना पिताको खोजीमा निस्किए र सम्राट अशोकको राजसभामा मुख्य राजज्योतिषी नियुक्त भए।
सम्राट अशोक तीर्थयात्राका क्रममा काठमाडौँ उपत्यका आउँदा वृद्ध ज्योतिषी बरामी पनि डाकको शिष्य बनेर साथै आएका थिए। तर उनीहरूबीच पिता-पुत्रको सम्बन्ध थाहा थिएन।
एक दिन डाकले आफ्ना शिष्य बरामीको परीक्षा लिन सोधे: "भोलि आकाशबाट के खस्ने योग छ र कहाँ खस्नेछ?"
बरामीले गणना गरेर भने: "भोलि असनचोकमा आकाशबाट माछा बर्सनेछ।" तर डाकले थोरै संशोधन गर्दै माछा खस्ने ठ्याक्कै स्थान तोकिदिए।
भोलिपल्ट आकाशमा बादल मडारिएर बिजुली चम्कियो र साच्चै आकाशबाट एउटा माछा ठ्याक्कै डाकले भनेकै स्थानमा खस्यो। बरामीले डाकको अद्भूत ज्ञान देखेर उनलाई साक्षात् गुरु माने।
पछि घर फर्किएपछि डाक र बरामी पिता-पुत्र हुन् भन्ने रहस्य खुल्यो। आकाशबाट माछा खसेको त्यस पवित्र स्थानमा माछाको सुन्दर शिलामूर्ति स्थापना गरियो, जसलाई आज असनको 'मत्स्यदेवता' वा 'न्याद्यः' भनिन्छ।
सूचना: यी परम्परागत नेपाली लोककथा (किम्बदन्ती) हुन्, जो पुस्तौँदेखि मुखबाट मुखमा चलिआएका छन्। यी वास्तविक ऐतिहासिक घटनासँग मिल्न पनि सक्छन्, नमिल्न पनि — तर नेपालको सांस्कृतिक सम्पदाको रूपमा यिनलाई भनिँदै र विश्वास गरिँदै आइएको छ।
सम्बन्धित किम्बदन्ती
वास्तुनाम र यससँग जोडिएका अन्य कथा।