मातातीर्थ
गोठालोले चढाएको रोटी दिवंगत आमाको हातले खाएको कुण्ड मातातीर्थ बनेको कथा।
मातातीर्थ
प्राचीन कालमा काठमाडौँ उपत्यकाको पश्चिमी डाँडाको फेदीमा रहेको एउटा कुण्डको किनारमा गोठालाहरू दिनहुँ गाईबाख्रा चराउन आउँथे। उनीहरू त्यहीँ बसेर खाजा खान्थे र गीत गाउँथे।
एकपटक एक मातृविहीन टुहुरो गोठालोले आफ्नी स्वर्गीय आमाको गहिरो सम्झनामा खाजा खानुअघि श्रद्धापूर्वक रोटीको एक टुक्रा त्यस कुण्डको जलमा अर्पण गर्यो।
अचानक कुण्डको जलबाट उसकी स्वर्गीय आमाको हात बाहिर निस्कियो र छोराले चढाएको रोटी लिएर जलभित्रै अलप भयो। आमाको प्रत्यक्ष दर्शन र स्नेह पाएर गोठालो भावविह्वल भयो।
यो अलौकिक घटना देखेर अन्य गोठालाहरूले पनि कुण्डमा रोटी अर्पण गर्दा आफ्ना दिवङ्गत आमाहरूको आकृति देख्न थाले। तर जसका आमा जीवितै थिए, उनीहरूले भने कुनै आकृति देख्न पाएनन्।
यस तीर्थको महिमा बुझेर महर्षि नेमुनिले वैशाख कृष्ण औंसीको तिथिलाई 'मातृसम्मान दिवस' का रूपमा घोषणा गरे र त्यस कुण्डको नाम 'मातातीर्थ' राखे। त्यसै बेलादेखि हरेक वर्ष मातातीर्थ औंसीका दिन आमा नहुनेहरूले यस कुण्डमा आई तर्पण, श्राद्ध र पिण्डदान गरी आमाप्रति कृतज्ञता अर्पण गर्ने परम्परा चलिआएको छ।
सूचना: यी परम्परागत नेपाली लोककथा (किम्बदन्ती) हुन्, जो पुस्तौँदेखि मुखबाट मुखमा चलिआएका छन्। यी वास्तविक ऐतिहासिक घटनासँग मिल्न पनि सक्छन्, नमिल्न पनि — तर नेपालको सांस्कृतिक सम्पदाको रूपमा यिनलाई भनिँदै र विश्वास गरिँदै आइएको छ।
सम्बन्धित किम्बदन्ती
जलनाम र यससँग जोडिएका अन्य कथा।