कुम्भेश्वरकुण्ड (क्वन्तितीर्थ)
गोसाइँकुण्डमा हराएको औंठी कुम्भेश्वर कुण्ड (क्वन्तितीर्थ) मा भेटिएको कथा।
कुम्भेश्वरकुण्ड (क्वन्तितीर्थ)
पाटनका एक धनी व्यापारी आफ्नी कान्छी पत्नीलाई साथमा लिएर गोसाइँकुण्डको कठिन तीर्थयात्रामा गएका थिए। उनले घरव्यवहार र कारोबारको सम्पूर्ण जिम्मेवारी भने जेठी पत्नीलाई सुम्पेका थिए।
अत्यन्त दुर्गम बाटो पार गर्दै ती दम्पति गोसाइँकुण्ड पुगे। त्यहाँको अलौकिक सौन्दर्य देखेर उनीहरूले आफ्ना सम्पूर्ण थकान बिर्सिए र श्रद्धापूर्वक कुण्डमा डुबुल्की लगाए।
स्नान गर्ने क्रममा कान्छी पत्नीको हातमा रहेको बहुमूल्य हीराजडित सुनको औंठी फुत्किएर गहिरो कुण्डमा खस्यो। धेरै खोजी गर्दा पनि औंठी भेटिएन र उनीहरू दुःखी हुँदै पाटन फर्किए।
केही समयपछि श्रावण शुक्ल पूर्णिमाको दिन पाटनमै रहेकी जेठी पत्नी कुम्भेश्वर मन्दिर परिसरमा रहेको क्वन्तितीर्थ कुण्डमा स्नान गर्न गइन्।
जलभित्र हात हाल्दा अचम्मसँग उनको हातमा त्यही हीराजडित सुनको औंठी पर्यो। उनले त्यो औंठी आफ्नो हातमा लगाएर घर फर्किन्। पछि कान्छीले जेठीको हातमा आफ्नो हराएको औंठी देखेपछि विवाद भयो र न्यायका लागि राजाको कचहरीमा पुग्यो।
जब व्यापारीले सम्पूर्ण घटना खुलाए, गोसाइँकुण्डको पवित्र जल भित्रभित्रै कुम्भेश्वरको कुण्डमा बगेर आउने गरेको रहस्य प्रमाणित भयो। त्यसपछि कुम्भेश्वरको त्यस कुण्डलाई गोसाइँकुण्डकै साक्षात् जलस्वरूप मानी 'क्वन्तितीर्थ' का रूपमा पूजा गर्न थालियो।
सूचना: यी परम्परागत नेपाली लोककथा (किम्बदन्ती) हुन्, जो पुस्तौँदेखि मुखबाट मुखमा चलिआएका छन्। यी वास्तविक ऐतिहासिक घटनासँग मिल्न पनि सक्छन्, नमिल्न पनि — तर नेपालको सांस्कृतिक सम्पदाको रूपमा यिनलाई भनिँदै र विश्वास गरिँदै आइएको छ।
सम्बन्धित किम्बदन्ती
जलनाम र यससँग जोडिएका अन्य कथा।