दमौली
पराशर ऋषि र माझीपुत्रीको भेटले मादी-सेती दोभान दमौली बनेको कथा।
दमौली
मादी र सेती नदीको पवित्र दोभानस्थित एकान्त गुफामा पराशर ऋषि कठोर तपस्या गर्दथे। एक दिन तपस्याबाट विश्राम लिई उनी आफ्नो साधनास्थल वरपरको क्षेत्र अवलोकन गर्न निस्किए।
नदी तरेर पारि पुग्नका लागि उनी डुङ्गा खोज्न थाले। त्यही दोभानको किनारमा एक रूपवती माझीपुत्री डुङ्गा खियाउँदै आइपुगिन्। उनको अद्वितीय रूप र शालिनता देखेर पराशर ऋषि मुग्ध भए।
ऋषिको अनुरोधमा माझीपुत्रीले उनलाई डुङ्गामा चढाई नदी तार्न थालिन्। नदीको मध्यभागमा पुगेपछि पराशर ऋषिले उनीसँग प्रेमालाप गर्ने इच्छा व्यक्त गरे। तर माझीपुत्रीले खुला ठाउँमा लोकलाज हुने भन्दै असमर्थता जनाइन्।
तब पराशर ऋषिले आफ्नो तपोबलले वायु र जलको शक्तिबाट चारैतिर बाक्लो कुहिरो र तुवाँलो सिर्जना गरिदिए। त्यस दिव्य कुहिरोभित्र उनीहरूको मिलन भयो र पछि त्यहीँबाट महर्षि वेदव्यासको जन्म भयो।
मादी र सेतीको संगमस्थल जहाँ सधैं कुहिरोले ढाकिएझैं रहन्छ, त्यसै दोभानलाई पछि 'दमौली' भन्न थालियो। त्यहाँ आज पनि माझीका सन्तानहरू बसोबास गर्दछन्।
सूचना: यी परम्परागत नेपाली लोककथा (किम्बदन्ती) हुन्, जो पुस्तौँदेखि मुखबाट मुखमा चलिआएका छन्। यी वास्तविक ऐतिहासिक घटनासँग मिल्न पनि सक्छन्, नमिल्न पनि — तर नेपालको सांस्कृतिक सम्पदाको रूपमा यिनलाई भनिँदै र विश्वास गरिँदै आइएको छ।
सम्बन्धित किम्बदन्ती
स्थाननाम र यससँग जोडिएका अन्य कथा।