आकाशभैरव (आजुद्यः)

महाभारतको भीषण युद्ध सुरु हुनुअघि नेपालका प्रथम किरात राजा यलम्बर आफ्ना चार अक्षौहिणी सेना लिएर कुरुक्षेत्रको युद्ध हेर्न पुगे।

भगवान् श्रीकृष्णले राजा यलम्बरसँग सोधे: "हे किरातराज, तिमी यस महायुद्धमा कसको पक्षबाट लड्नेछौ?"

वीर यलम्बरले गर्वका साथ उत्तर दिए: "म पहिले तटस्थ रहेर युद्ध हेर्नेछु। तर युद्धको अन्त्यमा जो हार्ने अवस्थामा पुग्नेछ, म कमजोरको पक्ष लिएर लड्नेछु।"

श्रीकृष्णले विचार गरे — पाण्डवहरूको जित निश्चित भए पनि यदि महाबली यलम्बरले कौरवहरूको पक्ष लिए भने सम्पूर्ण पाण्डव सेनाको विनाश हुनेछ। त्यसैले युद्धको सन्तुलन कायम राख्न श्रीकृष्णले आफ्नो सुदर्शन चक्र प्रहार गरी यलम्बरको शिरोच्छेदन गरिदिए।

काटिएको यलम्बरको शिर आकाशमा उडेर अलौकिक रूपमा कुरुक्षेत्रको सम्पूर्ण युद्ध हेर्दै आकाशमार्गबाटै स्वदेश फर्कियो र काठमाडौँको इन्द्रचोकमा ओर्लियो।

शिवको अंश भएकाले उनको त्यो अद्भूत मुखमण्डललाई 'आकाशभैरव' वा नेवार समुदायमा पुर्खाका रूपमा 'आजुद्यः' भनी इन्द्रचोकमा भव्य रूपमा स्थापना गरियो।