स्थाननाम

सिम्रौनगढ

दैत्यले रातभरमा बनाउँदा अधुरै रहन गएको सिम्रौनगढ किल्लाको कथा।

सिम्रौनगढ

राजा नान्यदेव आफ्नो राज्यको सुरक्षाका लागि अत्यन्त चिन्तित थिए। शत्रुहरूको निरन्तर आक्रमणबाट देश र प्रजालाई बचाउन उनी एउटा बलियो र अभेद्य किल्ला बनाउन चाहन्थे।

तर लामो युद्धका कारण राजकोष कमजोर भएकाले उनले चाहेजस्तो विशाल दुर्ग निर्माण गर्न सकेका थिएनन्। त्यसै समयमा लंकाबाट एक शिल्पी दैत्य रातको समयमा दरबारकी सुसारेलाई भेट्न आउने गर्दथ्यो।

सुसारेले त्यस दैत्यको अलौकिक निर्माणकला थाहा पाएपछि राजाको इच्छा उसलाई सुनाइन्। आफ्नी प्रेमिकाको अनुरोधमा दैत्यले एकै रातमा सम्पूर्ण किल्ला निर्माण गरिदिने वचन दियो। तर उसले एउटा कडा शर्त राख्यो — "रातभरि नगरको कोही पनि मानिस घरबाहिर ननिस्कियोस् र कुनै आवाज नहोस्। कसैले देखेमा वा सुनेमा काम त्यहीँ रोकिनेछ।"

राजाले नगरभरि उर्दी जारी गरी सबैलाई घरभित्रै बस्न लगाए। रात परेपछि दैत्यहरूको विशाल समूहले द्रुत गतिमा किल्ला, पर्खाल र खाइहरू बनाउन सुरु गर्‍यो।

तर बिहानीपख कसैको घरमा अचानक नवजात शिशुको मृत्यु भएकाले आमाको चर्को रुवाबासी चल्यो। मानिसहरूको आवाज सुनेर उज्यालो हुन लागेको ठानेपछि दैत्यहरू काम अधुरै छाडेर भागे।

एकै रातमा निर्माण गरिएको तर अधुरो (सिम्रो) रहन गएको त्यस विशाल किल्लालाई पछि 'सिम्रौनगढ' भन्न थालियो।

सूचना: यी परम्परागत नेपाली लोककथा (किम्बदन्ती) हुन्, जो पुस्तौँदेखि मुखबाट मुखमा चलिआएका छन्। यी वास्तविक ऐतिहासिक घटनासँग मिल्न पनि सक्छन्, नमिल्न पनि — तर नेपालको सांस्कृतिक सम्पदाको रूपमा यिनलाई भनिँदै र विश्वास गरिँदै आइएको छ।

स्थाननाम र यससँग जोडिएका अन्य कथा।

हिमालयसृष्टिको आरम्भमा जलमग्न संसारमा माछा र चट्टानबाट हिमालय पर्वत शृंखला सिर्जना भएको कथा।जातमात्रोच्च (जामाचो)नागराजहरूको वास रहेको नागह्रदमा विपस्वी बुद्धले कमलको बीज रोपी जातमात्रोच्च पर्वत बनेको कथा।ध्यानोच्चगिरिस्वयम्भू ज्योति हेरी सिखी बुद्धले ध्यान गरेको डाँडो ध्यानोच्चगिरि (चन्द्रागिरि) बनेको कथा।फुलोच्चगिरि (फुलचोकी)विश्वभू बुद्धले लाख फूल चढाई भविष्यवाणी गरेको डाँडो फुलोच्चगिरि (फुलचोकी) बनेको कथा।पद्मगिरिमञ्जुश्रीले पहाड काटी नागह्रदको पानी बगाएपछि कमल आकारको पद्मगिरि प्रकट भएको कथा।मृगस्थलीब्रह्मा, विष्णु र महेश्वर मृगरूपमा देखिएको वन मृगस्थली भनिने कथा।