भाटभटेनी

प्राचीन कालमा राजा ब्रह्मदेवको विशालनगरमा सुदेव र सुदेवी नामका दम्पति बस्थे, जसलाई समाजले भाट र भटेनी भन्दथ्यो। उनीहरू राजासँग जमिन मागेर खेतीपाती गरी आफ्नो जीविका चलाउँथे।

एकपटक तिरहुतका सिद्ध तान्त्रिक शुद्धदेव ब्राह्मण नेपालका तीर्थहरूको दर्शन गर्न आए। उनले सुदेवको घरमा बास बसेर यात्रा सुरु गर्नुअघि सुन भरिएको आफ्नो एउटा फलामे डण्डा भाटभटेनीको जिम्मामा नासो राखेर गए।

धेरै वर्षसम्म शुद्धदेव नफर्किएपछि भाटभटेनीले आफ्ना छोरा भिल्लको पालनपोषण र खर्चका लागि त्यो फलामे डण्डा बेचिदिए।

बाह्र वर्षपछि तीर्थयात्रा सकेर शुद्धदेव फर्किए र आफ्नो नासो मागे। नासो खाइसकेका भाटभटेनीले झूटो बोल्दै भने: "बाह्र वर्षसम्म राख्दा तपाईंको फलामे डण्डामा घुन लागेर धुजाधुजा भई मक्कियो।"

शुद्धदेव मौन रहे। फलाममा कहिल्यै घुन लाग्दैन भन्ने सत्य उनलाई थाहा थियो। तन्त्रविद्यामा निपुण शुद्धदेवले एक बिहान भाटभटेनीको छोरा भिल्ललाई एउटा विशाल गिद्धद्वारा समात्न लगाई आकाशमा उडाइदिए।

छोरो हराएपछि भाटभटेनी रुँदै राजा ब्रह्मदेवकहाँ न्याय माग्न पुगे। शुद्धदेवले राजासमक्ष रहस्य खोल्दै भने: "महाराज, जसरी फलामे डण्डामा घुन लाग्न सक्छ, त्यसरी नै गिद्धले पनि जिउँदो बालक उडाउन सक्छ।"

राजाले भाटभटेनीको बेइमानी बुझेर नासो फिर्ता गर्न आदेश दिए। तर नासो मासेर पाप गरिसकेका भाटभटेनीलाई शुद्धदेवले श्राप दिए: "जसले अरूको नासो मासेर खान्छ, त्यसको यस धर्तीमा कहीँ बास नहोस्!"

श्रापका कारण भाट र भटेनी दुवै जमिनबाट माथि हावामा झुण्डिन पुगे। राजाले उनीहरूको त्यो रूपलाई मन्दिरमा स्थापित गराए र त्यो पवित्र स्थानलाई 'भाटभटेनी' भन्न थालियो।