लक्ष्मीपूजा
दैत्यराज बलिको कथा र लक्ष्मीपूजाको उत्पत्तिसँग जोडिएको किम्बदन्ती।
लक्ष्मीपूजा
महाबली दैत्यराज बलिले तीनै लोकमा विजय प्राप्त गरी देवी लक्ष्मीसहित सबै देवताहरूलाई बन्दी बनाएका थिए। तर बलि राजा अत्यन्त ठूला दानवीर थिए।
भगवान् विष्णुले वामन (पुड्के ब्राह्मण) को रूप धारण गरी बलि राजासँग तीन पाइला जमिन दान मागे। बलिले संकल्प गर्नासाथ वामन विराट रूपमा प्रकट भए र दुई पाइलामा पृथ्वी र स्वर्ग नापे। तेस्रो पाइलाका लागि बलिले आफ्नो शिर थापिदिए।
बलिको महान् दानशीलताबाट प्रसन्न भई विष्णुले उनलाई पातालको राजा बनाए र बन्दी बनाइएकी देवी लक्ष्मीलाई मुक्त गरे।
कार्तिक कृष्ण औँसीका दिन देवी लक्ष्मीको मुक्ति भएको खुसीयालीमा दीप प्रज्वलन गरी घरघरमा 'लक्ष्मीपूजा' र दीपावली मनाउने परम्परा सुरु भयो।
सूचना: यी परम्परागत नेपाली लोककथा (किम्बदन्ती) हुन्, जो पुस्तौँदेखि मुखबाट मुखमा चलिआएका छन्। यी वास्तविक ऐतिहासिक घटनासँग मिल्न पनि सक्छन्, नमिल्न पनि — तर नेपालको सांस्कृतिक सम्पदाको रूपमा यिनलाई भनिँदै र विश्वास गरिँदै आइएको छ।
सम्बन्धित किम्बदन्ती
उत्सवपर्व र यससँग जोडिएका अन्य कथा।