इन्द्रजात्रा
चोरीको दोषमा परेका इन्द्रलाई डाकिनीले छुटाई इन्द्रजात्रा चलेको कथा।
इन्द्रजात्रा
स्वर्गमा आफ्नी आमा डाकिनी (वसुन्धरा) को पूजाका लागि पारिजातको फूल टिप्न देवराज इन्द्र मानवरूप धारण गरी काठमाडौँको मरुहिटी क्षेत्रमा ओर्लिए।
सोधपुछ नगरी बगैँचाबाट फूल टिप्न लाग्दा काठमाडौँवासीहरूले उनलाई चोर सम्झेर समाते र हातखुट्टा बाँधेर मरुहिटीमा बन्दी बनाए।
छोरो नफर्किएपछि आमा डाकिनी काठमाडौँ आइन् र इन्द्रलाई मुक्त गरिदिन जनतासँग प्रार्थना गरिन्। जनताले "वर्षभरि मर्नेहरूको आत्मा स्वर्गमा जान पाऊन् र अन्नबाली सप्रियोस्" भन्ने दुईवटा शर्त राखे।
डाकिनीले ती शर्तहरू स्वीकार गरी उपत्यकामा बिहानपख शीत र कुहिरो दिने वचन दिइन्।
इन्द्रलाई मुक्त गरिएको सम्झनामा हात फैलाइएको इन्द्रको प्रतिमा प्रदर्शन गर्ने, इन्द्रध्वजा फहराउने, जीवित देवी कुमारी, गणेश र भैरवको रथ तान्ने र काठमाडौँमा धूमधामका साथ 'इन्द्रजात्रा' मनाउने परम्परा सुरु भयो।
सूचना: यी परम्परागत नेपाली लोककथा (किम्बदन्ती) हुन्, जो पुस्तौँदेखि मुखबाट मुखमा चलिआएका छन्। यी वास्तविक ऐतिहासिक घटनासँग मिल्न पनि सक्छन्, नमिल्न पनि — तर नेपालको सांस्कृतिक सम्पदाको रूपमा यिनलाई भनिँदै र विश्वास गरिँदै आइएको छ।
सम्बन्धित किम्बदन्ती
उत्सवपर्व र यससँग जोडिएका अन्य कथा।