भोटो जात्रा
नागराज कर्कोटकले नागिनीको आँखा ज्यापूबाट ओखती गराई भोटो जात्रा चलेको कथा।
भोटो जात्रा
टौदहका नागराज कर्कोटककी रानी नागिनीको आँखा दुखेपछि नागराजले मानवरूप लिई एक ज्यापू वैद्यलाई टौदह लगे। ज्यापूले आफ्नो हातको मयल र जडीबुटी मिसाएर लेप लगाइदिँदा नागिनीको आँखाको रोग तत्काल निको भयो।
प्रसन्न भएका नागराजले ज्यापूलाई बहुमूल्य हीराजडित कालो 'भोटो' उपहार दिए। ज्यापूले त्यो भोटो सधैं गर्वका साथ लगाउने गर्दथ्यो।
एक दिन खेतमा काम गर्दा ज्यापूले आलीमा फुकालेर राखेको त्यो भोटो एउटा भूतले चोरेर लग्यो। पछि रातो मत्सेन्द्रनाथको रथजात्रामा ज्यापूले त्यही भोटो लगाएर आएको भूतलाई फेला पारेपछि दुवैबीच झगडा पर्यो।
दुवैले आफ्नो दाबी प्रमाणित गर्न नसकेपछि राजा र तान्त्रिकको रोहबरमा त्यो भोटो मत्सेन्द्रनाथको जिम्मा लगाइयो र भनियो: "जसले प्रमाण ल्याउनेछ, भोटो उसैलाई दिइनेछ।"
त्यसपछि कसैले पनि प्रमाण ल्याउन सकेनन्। त्यसैले हरेक वर्ष रातो मत्सेन्द्रनाथको रथजात्राको अन्तिम दिन जाउलाखेलमा राष्ट्रप्रमुख र हजारौँ जनताका अगाडि त्यो दिव्य भोटो चारै दिशामा देखाएर 'भोटो जात्रा' सम्पन्न गर्ने परम्परा चल्यो।
सूचना: यी परम्परागत नेपाली लोककथा (किम्बदन्ती) हुन्, जो पुस्तौँदेखि मुखबाट मुखमा चलिआएका छन्। यी वास्तविक ऐतिहासिक घटनासँग मिल्न पनि सक्छन्, नमिल्न पनि — तर नेपालको सांस्कृतिक सम्पदाको रूपमा यिनलाई भनिँदै र विश्वास गरिँदै आइएको छ।
सम्बन्धित किम्बदन्ती
उत्सवपर्व र यससँग जोडिएका अन्य कथा।