शिवरात्रिका
व्याधाले रातभर बेलपत्र चढाई शिवको कृपा पाई मोक्ष पाएको शिवरात्रिको कथा।
शिवरात्रिका
एक गरिब व्याधा (सिकारी) जङ्गलमा दिनभरि सिकार नपाएर साँझ परेपछि हिंस्रक जनावरहरूको डरले एउटा बेलको रूखमाथि चढेर रात बिताउन लाग्यो।
ऊ भोक, प्यास र चिन्ताले गर्दा रातभर सुत्न सकेन। निद्रा भगाउनका लागि उसले अनजानमै बेलका पातहरू टिपेर तल खसाल्दै गयो। ती पातहरू रूखमुनि रहेको एउटा प्राकृतिक शिवलिङ्गमाथि परिरहेका थिए।
बिहानपख उसले एउटा मृगलाई मार्न धनुषबाण ताक्यो। तर मृगले आफ्ना साना पाठापाठीहरूलाई भेटेर फर्कने वाचा गर्यो। व्याधाले दया राखी उसलाई छाडिदियो र पछि वाचाअनुसार मृग परिवारसहित बलि चढ्न आइपुग्यो।
मृगको सत्यनिष्ठा र आफ्नो अन्जानको तपस्याले व्याधाको मन पग्लियो र उसले हिंसा त्यागी धनुषबाण फ्याँकिदियो।
अन्जानमै भए पनि महाशिवरात्रिका दिन रातभर निराहार जाग्राम बसी बेलपत्र चढाएको हुनाले भगवान् शिव साक्षात् प्रकट भई व्याधा र मृग दुवैलाई मोक्ष प्रदान गर्नुभयो। त्यसै दिनदेखि फागुन कृष्ण चतुर्दशीलाई 'महाशिवरात्रि' पर्वका रूपमा श्रद्धापूर्वक मनाइन्छ।
सूचना: यी परम्परागत नेपाली लोककथा (किम्बदन्ती) हुन्, जो पुस्तौँदेखि मुखबाट मुखमा चलिआएका छन्। यी वास्तविक ऐतिहासिक घटनासँग मिल्न पनि सक्छन्, नमिल्न पनि — तर नेपालको सांस्कृतिक सम्पदाको रूपमा यिनलाई भनिँदै र विश्वास गरिँदै आइएको छ।
सम्बन्धित किम्बदन्ती
उत्सवपर्व र यससँग जोडिएका अन्य कथा।