कुमारी र लाखे
माताको आज्ञाले कुमारीले प्रेमी लाखेलाई मारी आजन्म कुमारी बस्ने व्रत लिएको कथा।
कुमारी र लाखे
मञ्जुपत्तनमा बस्ने लाखे नामक एक भयानक मांसाहारी राक्षस र श्वेतकालीकी रूपवती पुत्री कुमारीबीच गहिरो प्रेम बस्यो। उनीहरू सधैं लुकीछिपी भेट्ने गर्दथे।
जब आमा श्वेतकालीले यो कुरा थाहा पाइन्, उनी अत्यन्त रिसाइन् र भनिन्: "त्यो कुरुप नरभक्षी राक्षस तेरो योग्य छैन। यदि तैंले उसलाई रोजिस् भने म प्राण त्याग्नेछु।"
आमाको ममता र कर्तव्यका अगाडि कुमारी विवश भइन्। आमाले लाखेलाई मार्नका लागि कुमारीको हातमा एउटा दिव्य खड्ग थमाइन्।
अर्कोपटक जब लाखे कुमारीसँग प्रेमपूर्वक भेट्न आयो, कुमारीले आँसु झार्दै आफ्नो कर्तव्य पूरा गर्न लाखेको छातीमा खड्ग प्रहार गरी उसको प्राण लिइन्।
आफ्नै हातले प्रेमीको वध गरेपछि कुमारी गहिरो पश्चात्ताप र विलापमा डुबिन्। उनले आफ्नी आमासमक्ष रगतले लतपतिएको खड्ग बुझाउँदै प्रतिज्ञा गरिन्: "मैले विश्वासघात गरेर प्रेमीको ज्यान लिएँ। अब म जीवनभर कसैसँग विवाह नगरी आजन्म कुमारी नै रहनेछु।"
यसरी प्रेमीको वियोगमा आजीवन अविवाहित बस्ने व्रत लिएकी ती कन्यालाई नै आज जीवित देवी 'कुमारी' का रूपमा पूजा गरिन्छ र लाखे नाचमा लाखेले आज पनि कुमारीलाई खोज्दै नाच्ने गर्दछ।
सूचना: यी परम्परागत नेपाली लोककथा (किम्बदन्ती) हुन्, जो पुस्तौँदेखि मुखबाट मुखमा चलिआएका छन्। यी वास्तविक ऐतिहासिक घटनासँग मिल्न पनि सक्छन्, नमिल्न पनि — तर नेपालको सांस्कृतिक सम्पदाको रूपमा यिनलाई भनिँदै र विश्वास गरिँदै आइएको छ।
सम्बन्धित किम्बदन्ती
देवीनाम र यससँग जोडिएका अन्य कथा।