कपिलवस्तु
कपिल ब्राह्मणको आश्रममा राजपुत्रहरू बसी कपिलवस्तु नगर बनेको कथा।
कपिलवस्तु
प्राचीन कालमा अयोध्यामा इक्ष्वाकु वंशका प्रतापी राजा ओक्काक राज्य गर्दथे। उनका उल्कामुख, करकण्डु, हस्तिनिक र सिनीसूर नामका चार छोरा तथा विजिता, विजितसेना, आनन्दा, सुप्रिया र प्रिया नामका पाँच छोरीहरू थिए।
पछि राजाले कान्छी रानीबाट जन्तु नामको छोरो पाए। कान्छी रानीको हठ र वचनबद्धताका कारण राजाले जेठा छोराछोरीहरूलाई आठ मन्त्रीहरूसहित स्वेच्छाले बाहिर पठाउनुपर्ने भयो।
राजपुत्रहरू युद्ध गरेर अरूको राज्य खोस्नुलाई अधर्म ठान्दथे। त्यसैले उनीहरू आफ्ना दिदीबहिनी र सेनासहित उत्तरतर्फ हिमालयको सुरम्य काखतिर लागे। त्यहाँ सालको घना जंगलको बीचमा एकान्त तपस्यामा लीन महर्षि कपिलको आश्रम थियो।
महर्षि कपिलले ती राजपुत्रहरूलाई आफ्नो आश्रम वरपरको भूमि देखाउँदै भने: "यो अत्यन्त शुभ, पवित्र र सामर्थ्यवान् भूमि हो। यहाँ नगर बसाएमा तिम्रो वंश पराक्रमी र अमर हुनेछ।"
कपिल मुनिको सल्लाह शिरोधार्य गरी राजपुत्रहरूले वन फाँडेर एउटा भव्य र समृद्ध राजधानी बसाए। महर्षि कपिलको आश्रममा बसेको हुनाले त्यस ऐतिहासिक नगरको नाम 'कपिलवस्तु' राखियो।
सूचना: यी परम्परागत नेपाली लोककथा (किम्बदन्ती) हुन्, जो पुस्तौँदेखि मुखबाट मुखमा चलिआएका छन्। यी वास्तविक ऐतिहासिक घटनासँग मिल्न पनि सक्छन्, नमिल्न पनि — तर नेपालको सांस्कृतिक सम्पदाको रूपमा यिनलाई भनिँदै र विश्वास गरिँदै आइएको छ।
सम्बन्धित किम्बदन्ती
स्थाननाम र यससँग जोडिएका अन्य कथा।