बालाचतुर्दशी (बालाचह्रे)
गुठीयार बालानन्द गिदी खाई बालासुर राक्षस बनेको बालाचतुर्दशीको कथा।
बालाचतुर्दशी (बालाचह्रे)
काठमाडौँका बालानन्द नामका एक गुठियार आर्यघाटमा शव दाहसंस्कार गर्ने क्रममा चिताबाट उछिट्टिएको गिदी अज्ञानतावश खान पुगेपछि नरभक्षी 'बालासुर' राक्षस बने। ऊ श्लेष्मान्तक वनमा लुकेर मुर्दा खोस्दै मानिसहरूलाई खान थाल्यो।
बालासुरलाई मार्न उसका बाल्यकालका घनिष्ठ मित्र वृषसिंह वैश्यलाई खटाइयो। वृषसिंहले वनमा गएर जाँड र मीठो खाना खुवाई बालासुरलाई लठ्याएर उसको शिर छेदन गरे।
आफ्नै प्रिय मित्रको हत्या गरेको महापापबाट मुक्ति पाउन वृषसिंहले भगवान् शिवको प्रार्थना गरे। शिवजीले आदेश दिनुभयो: "मंसिर कृष्ण चतुर्दशीका दिन श्लेष्मान्तक वनको मृगस्थली क्षेत्रमा सात प्रकारका अन्नहरू मिसाएर 'शतबीज' (सद्बीज) छर्नू, तिम्रो सात पुस्तासम्मको पितृ र मित्रहत्याको पापमोचन हुनेछ।"
त्यसै दिनदेखि पशुपति क्षेत्रमा रातभर दीप बालेर बिहानीपख शतबीज छर्ने 'बालाचतुर्दशी' पर्व मनाउन थालियो।
सूचना: यी परम्परागत नेपाली लोककथा (किम्बदन्ती) हुन्, जो पुस्तौँदेखि मुखबाट मुखमा चलिआएका छन्। यी वास्तविक ऐतिहासिक घटनासँग मिल्न पनि सक्छन्, नमिल्न पनि — तर नेपालको सांस्कृतिक सम्पदाको रूपमा यिनलाई भनिँदै र विश्वास गरिँदै आइएको छ।
सम्बन्धित किम्बदन्ती
उत्सवपर्व र यससँग जोडिएका अन्य कथा।