7. कालरात्रि

ध्यान-मन्त्र

एकवेणी जपाकर्णपूरा नग्ना खरास्थिता। लम्बोष्ठी कर्णिकाकर्णी तैलाभ्यक्तशरीरिणी॥ वामपादोल्लसल्लोहलताकण्टकभूषणा। वर्धमानमूर्धध्वजा कृष्णा कालरात्रिर्भयङ्करी॥

एक वेणी बाँधेकी, कानमा जपाकुसुम धारण गर्ने, नग्न, गधामा आरूढ, लामो ओठ भएकी, तेलले लिप्त शरीर भएकी, बायाँ पाए फलामको काँडादार लहराले भूषित, शिरमा उठेको ध्वजा भएकी कृष्णवर्णी कालरात्रिलाई नमन।

माता दुर्गाको सातौँ शक्तिलाई कालरात्रि नामले चिनिन्छ। उहाँको शरीरको रङ घन अन्धकारजस्तै एकदमै कालो छ। उहाँका कपाल बिखरेका छन्। घाँटीमा विद्युत्झैँ चम्किने माला छ। उहाँका तीन नेत्र छन्। ती तीनै नेत्र ब्रह्माण्डजस्तै गोल छन्। तिनबाट विद्युत्झैँ चम्किला किरण निसृत भइरहन्छन्। उहाँको नाकको श्वास-प्रश्वासबाट अग्निका भयङ्कर ज्वाला निस्किरहन्छन्। उहाँको वाहन गर्दभ — गधा हो। माथि उठेको दाहिने हातको वरमुद्राले उहाँ सबैलाई वर दिनुहुन्छ। दाहिनेतिरको तल्लो हात अभयमुद्रामा छ। बायाँतिरको माथिल्लो हातमा फलामको काँटा र तल्लो हातमा खड्ग (कटार) छ।

माता कालरात्रिको स्वरूप हेर्दा अत्यन्त भयानक छ, तर उहाँ सधैँ शुभ फल नै दिनुहुन्छ। यही कारणले उहाँको एक नाम 'शुभङ्करी' पनि हो। त्यसैले भक्तले उहाँबाट कुनै हालतमा डराउनु वा आतङ्कित हुनु आवश्यक छैन।

दुर्गापूजाको सातौँ दिन माता कालरात्रिको उपासनाको विधान छ। यस दिन साधकको मन 'सहस्रार' चक्रमा स्थित रहन्छ। उसका लागि ब्रह्माण्डका समस्त सिद्धिको द्वार खुल्न थाल्छ। यस चक्रमा स्थित साधकको मन पूर्ण रूपमा माता कालरात्रिको स्वरूपमा अवस्थित रहन्छ। उहाँको साक्षात्कारबाट प्राप्त पुण्यको ऊ भागी हुन्छ। उसका समस्त पाप-विघ्न नष्ट हुन्छन्। उसले अक्षय पुण्य-लोक प्राप्त गर्छ।

माता कालरात्रि दुष्टको विनाश गर्ने हुनुहुन्छ। दानव, दैत्य, राक्षस, भूत र प्रेत आदि उहाँको स्मरणमात्रले नै भयभीत भई भाग्छन्। उहाँ ग्रह-बाधा पनि दूर गर्नुहुन्छ। उहाँको उपासकलाई अग्नि-भय, जल-भय, जन्तु-भय, शत्रु-भय, रात्रि-भय आदि कहिल्यै हुँदैन। उहाँको कृपाले ऊ सर्वथा भय-मुक्त हुन्छ।

माता कालरात्रिको स्वरूप-विग्रहलाई आफ्नो हृदयमा अवस्थित गरी मानिसले एकनिष्ठ भावले उहाँको उपासना गर्नुपर्छ। यम, नियम र संयमको उसले पूर्ण पालन गर्नुपर्छ। मन, वचन र कायाको पवित्रता राख्नुपर्छ। उहाँ शुभङ्करी देवी हुनुहुन्छ। उहाँको उपासनाबाट हुने शुभको गणना गर्न सकिँदैन। हामीले निरन्तर उहाँको स्मरण, ध्यान र पूजन गर्नुपर्छ।