3. चन्द्रघण्टा

ध्यान-मन्त्र

पिण्डजप्रवरारूढा चण्डकोपास्त्रकैर्युता। प्रसादं तनुते मह्यं चन्द्रघण्टेति विश्रुता॥

उत्तम हात्तीमा आरूढ, उग्र अस्त्र-शस्त्रले युक्त, चन्द्रघण्टा नामले विख्यात देवीले मलाई प्रसाद दिनुहोस्।

माता दुर्गाको तेस्रो शक्तिको नाम 'चन्द्रघण्टा' हो। नवरात्र-उपासनामा तेस्रो दिन उहाँकै विग्रहको पूजन-आराधन गरिन्छ। उहाँको यो स्वरूप परम शान्तिदायक र कल्याणकारी छ। उहाँको निधारमा घण्टाको आकारको अर्धचन्द्र छ, यही कारणले उहाँलाई चन्द्रघण्टा देवी भनिन्छ। उहाँको शरीरको रङ स्वर्णजस्तै चम्किलो छ। उहाँका दस हात छन्। उहाँका दसै हातमा खड्गजस्ता शस्त्र र बाणजस्ता अस्त्र विभूषित छन्। उहाँको वाहन सिंह हो। उहाँको मुद्रा युद्धका लागि उद्यत रहने खालको छ। उहाँको घण्टाको जस्तै भयानक चण्डध्वनिले अत्याचारी दानव-दैत्य-राक्षस सधैँ कम्पित रहन्छन्।

नवरात्रको दुर्गा-उपासनामा तेस्रो दिनको पूजाको अत्यधिक महत्त्व छ। यस दिन साधकको मन 'मणिपूर' चक्रमा प्रवेश गर्छ। माता चन्द्रघण्टाको कृपाले उसले अलौकिक वस्तुका दर्शन पाउँछ। दिव्य सुगन्धको अनुभव हुन्छ र विविध प्रकारका दिव्य ध्वनि सुनिन्छन्। यी क्षण साधकका लागि अत्यन्त सावधान रहनुपर्ने हुन्।

माता चन्द्रघण्टाको कृपाले साधकका समस्त पाप र बाधा विनष्ट हुन्छन्। उहाँको आराधना सद्यः फलदायी छ। उहाँको मुद्रा सधैँ युद्धतिर अभिमुख रहने खालको छ, त्यसैले भक्तको कष्ट उहाँले अत्यन्त शीघ्र निवारण गर्नुहुन्छ। उहाँको वाहन सिंह हो, त्यसैले उहाँको उपासक सिंहजस्तै पराक्रमी र निर्भय हुन्छ। उहाँको घण्टाको ध्वनिले सधैँ आफ्ना भक्तको प्रेत-बाधाआदिबाट रक्षा गरिरहन्छ। उहाँको ध्यान गर्नेबित्तिकै शरणागतको रक्षाका लागि यो घण्टाको ध्वनि निनादित हुन्छ।

दुष्टको दमन र विनाश गर्न सधैँ तत्पर रहँदा पनि उहाँको स्वरूप दर्शक र आराधकका लागि अत्यन्त सौम्यता र शान्तिले परिपूर्ण रहन्छ। उहाँको आराधनाबाट प्राप्त हुने एक ठूलो सद्गुण यो पनि हो — साधकमा वीरता र निर्भयतासँगै सौम्यता र विनम्रताको पनि विकास हुन्छ। उसको मुख, नेत्र र सम्पूर्ण कायामा कान्ति-गुणको वृद्धि हुन्छ। स्वरमा दिव्य, अलौकिक माधुर्यको समावेश हुन्छ। माता चन्द्रघण्टाका भक्त र उपासक जहाँ गए पनि मानिसहरू उनीहरूलाई देखेर शान्ति र सुखको अनुभव गर्छन्। यस्तो साधकको शरीरबाट दिव्य प्रकाशयुक्त कणहरूको अदृश्य विकिरण भइरहन्छ। यो दिव्य क्रिया साधारण आँखाले देखिँदैन, तर साधक र उसको सम्पर्कमा आउने मानिसहरूले यो कुरा राम्ररी अनुभव गरिरहन्छन्।

हामीले आफ्नो मन, वचन, कर्म र कायालाई विहित विधि-विधानअनुसार पूर्ण रूपमा परिशुद्ध र पवित्र बनाई माता चन्द्रघण्टाको शरणमा गएर उहाँको उपासना-आराधनामा तत्पर हुनुपर्छ। उहाँको उपासनाले हामी समस्त सांसारिक कष्टबाट मुक्त भई सहजै परमपदका अधिकारी बन्न सक्छौँ। हामीले निरन्तर उहाँको पवित्र विग्रहलाई ध्यानमा राख्दै साधनातिर अग्रसर हुने प्रयत्न गर्नुपर्छ। उहाँको ध्यान हाम्रो इहलोक र परलोक दुवैका लागि परमकल्याणकारी र सद्गति दिने हो।