9. सिद्धिदात्री

ध्यान-मन्त्र

सिद्धगन्धर्वयक्षाद्यैरसुरैरमरैरपि। सेव्यमाना सदा भूयात् सिद्धिदा सिद्धिदायिनी॥

सिद्ध, गन्धर्व, यक्ष, असुर र देवताले पनि सधैँ सेवा गर्ने सिद्धिदायिनी सिद्धिदात्री सधैँ प्रसन्न रहुन्।

माता दुर्गाको नवौँ शक्तिको नाम सिद्धिदात्री हो। उहाँ सबै प्रकारका सिद्धि दिने हुनुहुन्छ। मार्कण्डेयपुराणअनुसार अणिमा, महिमा, गरिमा, लघिमा, प्राप्ति, प्राकाम्य, ईशित्व र वशित्व — यी आठ सिद्धि हुन्। ब्रह्मवैवर्तपुराणको श्रीकृष्ण-जन्मखण्डमा यो सङ्ख्या अठार बताइएको छ। तिनका नाम यस प्रकार छन् —

1. अणिमा
2. लघिमा
3. प्राप्ति
4. प्राकाम्य
5. महिमा
6. ईशित्व, वशित्व
7. सर्वकामावसायिता
8. सर्वज्ञत्व
9. दूरश्रवण
10. परकायप्रवेशन
11. वाक्सिद्धि
12. कल्पद्रुमत्व
13. सृष्टि
14. संहारकरणसामर्थ्य
15. अमरत्व
16. सर्वन्यायकत्व
17. भावना
18. सिद्धि

माता सिद्धिदात्री भक्त र साधकलाई यी सबै सिद्धि प्रदान गर्न समर्थ हुनुहुन्छ। देवीपुराणअनुसार भगवान् शिवले उहाँकै कृपाले यी सिद्धि प्राप्त गर्नुभएको थियो। उहाँकै अनुकम्पाले भगवान् शिवको आधा शरीर देवीको भयो। यही कारणले उहाँ लोकमा 'अर्धनारीश्वर' नामले प्रसिद्ध हुनुभयो। माता सिद्धिदात्रीका चार भुजा छन्। उहाँको वाहन सिंह हो। उहाँ कमल-पुष्पमा पनि आसीन हुनुहुन्छ। उहाँको दाहिनेतिरको तल्लो हातमा चक्र, माथिल्लो हातमा गदा र बायाँतिरको तल्लो हातमा शङ्ख र माथिल्लो हातमा कमल-पुष्प छ। नवरात्र-पूजनको नवौँ दिन उहाँको उपासना गरिन्छ। यस दिन शास्त्रीय विधि-विधान र पूर्ण निष्ठाका साथ साधना गर्ने साधकलाई सबै सिद्धि प्राप्त हुन्छन्। सृष्टिमा उसका लागि केही पनि अगम्य रहँदैन। ब्रह्माण्डमाथि पूर्ण विजय प्राप्त गर्ने सामर्थ्य उसमा आउँछ।

हरेक मानिसको कर्तव्य हो — ऊ माता सिद्धिदात्रीको कृपा प्राप्त गर्न निरन्तर प्रयत्न गरोस् र उहाँको आराधनातिर अग्रसर होस्। उहाँको कृपाले अनन्त दुःखरूप संसारबाट निर्लिप्त रहँदै सबै सुखको भोग गर्दै ऊ मोक्ष प्राप्त गर्न सक्छ।

नौ दुर्गामध्ये माता सिद्धिदात्री अन्तिम हुनुहुन्छ। अरू आठ दुर्गाको पूजा-उपासना शास्त्रीय विधि-विधानअनुसार गर्दै भक्त दुर्गा-पूजाको नवौँ दिन उहाँको उपासनामा प्रवृत्त हुन्छन्। यी सिद्धिदात्री माताको उपासना पूर्ण गरेपछि भक्त र साधकका लौकिक-पारलौकिक सबै प्रकारका कामना पूर्ण हुन्छन्। तर सिद्धिदात्री माताको कृपापात्र भक्तको भित्र भने पूरा गर्न चाहने कुनै कामना नै शेष रहँदैन। ऊ सबै सांसारिक इच्छा, आवश्यकता र स्पृहाभन्दा माथि उठी मानसिक रूपमा माता भगवतीका दिव्य लोकमा विचरण गर्दै उहाँको कृपा-रस-पीयूष निरन्तर पान गर्दै विषय-भोग-शून्य हुन्छ। माता भगवतीको परम सान्निध्य नै उसको सर्वस्व हुन्छ। यो परम पद प्राप्त गरेपछि उसलाई अरू कुनै वस्तुको आवश्यकता रहँदैन।

माताको चरणको यो सान्निध्य प्राप्त गर्न हामीले निरन्तर नियमनिष्ठ रहँदै उहाँको उपासना गर्नुपर्छ। माता भगवतीको स्मरण, ध्यान र पूजनले हामीलाई यो संसारको असारताको बोध गराउँदै वास्तविक परमशान्तिदायक अमृत पदतिर लैजान्छ।