पूजा विधि

कृष्ण जन्माष्टमी पूजा विधि

कृष्ण जन्माष्टमी पूजा विधि

कृष्ण जन्माष्टमीको दिन गरिने विस्तृत पूजा विधि यहाँ दिइएको छ। यस पूजा विधिमा भगवान् श्रीकृष्णको षोडशोपचार पूजाका सबै १६ चरणहरू समावेश छन्।

चरणबद्ध विधि23 चरणहरू

  1. 1

    ध्यानम् (Dhyanam)

    पूजाको सुरुवात भगवान् श्रीकृष्णको ध्यानबाट गर्नुपर्छ। आफ्नो अगाडि स्थापना गरिएको श्रीकृष्णको प्रतिमा अगाडि बसेर ध्यान गर्नुपर्छ। ध्यान गर्दा निम्न मन्त्र उच्चारण गर्नुहोस्।

    ॐ तमद्भुतं बालकमम्बुजेक्षणं चतुर्भुजं शंखगदार्युदायुधम्। श्रीवत्सलक्ष्मं गलाशोभिकौस्तुभं पीताम्बरं सान्द्रपयोदसौभगम्॥ महार्हवैदूर्यकिरीटकुण्डलत्विषा परिष्वक्तसहस्रकुन्तलम्। उद्दामकाञ्च्यङ्गदकङ्कणादिभिर्विरोचमानं वसुदेव ऐक्षत॥ ध्यायेत् चतुर्भुजं कृष्णं शंखचक्रगदाधरम्। पीतम्बरधरं देवं मालाकौस्तुभभूषितम्॥

    ॐ श्रीकृष्णाय नमः। ध्यानात् ध्यानं समर्पयामि॥

    Om Tamadbhutam Balakam Ambujekshanam Chaturbhujam Shankha Gadaryudayudham। Shri Vatsa Lakshmam Gala Shobhi Kaustubham Pitambaram Sandra Payoda Saubhagam॥ Maharha Vaidhurya Kiritakundala Tvisha Parishvakta Sahasrakuntalam। Uddhama Kanchyangada Kankanadibhir Virochamanam Vasudeva Aikshata॥ Dhyayet Chaturbhujam Krishnam Shankha Chakra Gadadharam। Pitambaradharam Devam Mala Kaustubhabhushitam॥

    Om Shri Krishnaya Namah। Dhyanat Dhyanam Samarpayami॥

  2. 2

    आवाहनम् (Avahanam)

    ध्यान गरिसकेपछि, आवाहन मुद्रा देखाउँदै भगवान् श्रीकृष्णलाई निम्न मन्त्रद्वारा आवाहन गर्नुहोस्।

    ॐ सहस्रशीर्षा पुरुषः सहस्राक्षः सहस्रपात्। स भूमिं विश्वतो वृत्वा अत्यतिष्ठद्दशाङ्गुलम्॥ आगच्छ देवदेवेश तेजोराशे जगत्पते। क्रियमाणां मया पूजां गृहाण सुरसत्तम॥ आवाहयामि देव त्वां वसुदेवकुलोद्भवम्। प्रतिमायां सुवर्णादिनिर्मितायां यथाविधि॥ कृष्णं च बलभद्रं च वसुदेवं च देवकीम्। नन्दगोपं यशोदां च सुभद्रां तत्र पूजयेत्॥ आत्मा देवानां भुवनस्य गर्भो यथावशं चरति देवेषः। घोषा इदस्य शर्ण्विरे न रूपं तस्मै वाताय हविषा विधेम॥

    ॐ श्रीक्लींकृष्णाय नमः। सपरिवारं श्रीबालकृष्णम् आवाहयामि॥

  3. 3

    आसनम् (Asanam)

    आवाहन गरेपछि, भगवान् श्रीकृष्णलाई आसन अर्पण गर्नका लागि निम्न मन्त्र पढ्दै फूलहरू अर्पण गर्नुहोस्।

    पुरुष एवेदगं सर्वम् यद्भूतं यच्छ भव्यम्। उतामृतत्वस्येशानः यदन्नेनातिरोहति॥ राजाधिराज राजेन्द्र बालकृष्ण महीपते। रत्नसिंहासनं तुभ्यं दास्यामि स्वीकुरु प्रभो॥

    ॐ श्रीबालकृष्णाय नमः। आसनं समर्पयामि॥

  4. 4

    पाद्यम् (Padyam)

    भगवान् श्रीकृष्णको गोडा धुनका लागि निम्न मन्त्र पढ्दै जल अर्पण गर्नुहोस्।

    एतावानस्य महिमा अतो ज्यायागश्च पूरुषः। पादोऽस्य विश्वा भूतानि त्रिपादस्यामृतं दिवि॥ अच्युतानन्द गोविन्द प्रणतार्तिविनाशन। पाहि मां पुण्डरीकाक्ष प्रसीद पुरुषोत्तम॥

    ॐ श्रीबालकृष्णाय नमः। पादयोः पाद्यं समर्पयामि॥

  5. 5

    अर्घ्यम् (Arghyam)

    भगवान् श्रीकृष्णको अभिषेकका लागि जल अर्पण गर्नुहोस्।

    त्रिपादूर्ध्व उदैत्पुरुषः पादोऽस्येहाभवात्पुनः। ततो विश्वङ्व्यक्रामत् साशनानशने अभि॥ परिपूर्ण परानन्द नमो कृष्णाय वेधसे। गृहाणार्घ्यं मया दत्तं कृष्ण विष्णो जनार्दन॥

    ॐ श्रीबालकृष्णाय नमः। अर्घ्यं समर्पयामि॥

  6. 6

    आचमनीयम् (Achamaniyam)

    शुद्धिका लागि आचमन जल अर्पण गर्नुहोस्।

    तस्माद्विराडजायत विराजो अधि पूरुषः। स जातो अत्यरिच्यत पश्चाद्भूमिमथो पुरः॥ नमः सत्याय शुद्धाय नित्याय ज्ञानरूपिणे। गृहाणाचमनं कृष्ण सर्वलोकैकनायक॥

    ॐ श्रीबालकृष्णाय नमः। आचमनीयं समर्पयामि॥

  7. 7

    स्नानम् (Snanam)

    भगवान् श्रीकृष्णलाई स्नान गराउनुहोस्।

    यत्पुरुषेण हविषा देवा यज्ञमतन्वत। वसन्तो अस्यासीदाज्यम् ग्रीष्म इध्मश्शरद्धविः॥ ब्रह्माण्डोदरमध्यस्थैर्स्तिथैश्च यदुनन्दन। स्नापयिष्याम्यहं भक्त्या त्वं गृहाण जनार्दन॥

    ॐ श्रीबालकृष्णाय नमः। मलापकर्षस्नानं समर्पयामि॥

  8. 8

    वस्त्रम् (Vastram)

    भगवान् श्रीकृष्णलाई नयाँ वस्त्र वा रक्षाबन्धन (मौली) अर्पण गर्नुहोस्।

    ॐ तं यज्ञं बर्हिषि प्रौक्षन् पुरुषं जातमग्रतः। तेन देवा अयजन्त साध्या ऋषयश्च ये॥ ॐ उपैतु मां देवसखः कीर्तिश्च मणिना सह। प्रादुर्भूतोऽस्मि राष्ट्रेस्मिन्कीर्तिमृद्धिं ददातु मे॥ तप्तकाञ्चनसंकाशं पीताम्बरम् इदं हरे। संगृहाण जगन्नाथ बालकृष्ण नमोऽस्तुते॥

    ॐ श्रीबालकृष्णाय नमः। वस्त्रयुग्मं समर्पयामि॥

  9. 9

    यज्ञोपवीतम् (Yajnopavitam)

    भगवान् श्रीकृष्णलाई जनै (यज्ञोपवीत) अर्पण गर्नुहोस्।

    तस्माद्यज्ञात्सर्वहुतः संभृतं पृषदाज्यम्। पशूगँस्तागंश्चक्रे वायव्यान् आरण्यान् ग्राम्याश्च ये॥ क्षुत्पिपासामलां ज्येष्ठामलक्ष्मीं नाशयाम्यहम्। अभूतिमसमृद्धिं च सर्वां निर्णुद मे गृहात्॥ श्रीबालकृष्ण देवेश श्रीधरानन्त राघव। ब्रह्मसूत्रं चोत्तरीयं गृहाण यदुनन्दन॥

    ॐ श्रीबालकृष्णाय नमः। यज्ञोपवीतं समर्पयामि॥

  10. 10

    गन्धः (Gandhah)

    भगवान् श्रीकृष्णलाई चन्दन वा सुगन्धित द्रव्य अर्पण गर्नुहोस्।

    तस्माद्यज्ञात्सर्वहुतः ऋचः सामानि जज्ञिरे। छन्दागंसि जज्ञिरे तस्मात् यजुस्तस्मादजायत॥ गन्धद्वारां दुराधर्षां नित्यपुष्टां करीषिणीम्। ईश्वरीगं सर्वभूतानां तामिहोपह्वये श्रियम्॥ कुंकुमागुरु कस्तूरी कर्पूरं चन्दनं तथा। तुभ्यं दास्यामि राजेन्द्र श्रीकृष्ण स्वीकुरु प्रभो॥

    ॐ श्रीबालकृष्णाय नमः। गन्धं समर्पयामि॥

  11. 11

    आभरणम् (Abharanam)

    भगवान् श्रीकृष्णलाई गहनाहरू अर्पण गर्नुहोस्।

    वज्रमाणिक्यवैदूर्यमुक्ताविद्रूममण्डितम्‌। पुष्परागसमायुक्तं भूषणं प्रतिगृह्यताम्‌॥

    ॐ श्रीबालकृष्णाय नमः। आभरणानि समर्पयामि॥

  12. 12

    नाना-परिमलद्रव्यम् (Nana Parimala Dravyam)

    भगवान् श्रीकृष्णलाई विभिन्न सुगन्धित सामग्रीहरू अर्पण गर्नुहोस्।

    ॐ अहिरिव भोगैः पर्येति बाहुं जयाया हेतिं परिबाधमानः। हस्तघ्नो विश्वा वयुनानि विद्वान्पुमान्पुमांसं परिपातु विश्वतः॥

    ॐ श्रीबालकृष्णाय नमः। नाना परिमलद्रव्यं समर्पयामि॥

  13. 13

    पुष्पम् (Pushpam)

    भगवान् श्रीकृष्णलाई फूलहरू अर्पण गर्नुहोस्।

    माल्यादीनि सुगन्धीनि माल्यत्यादीनि वै प्रभो। मया हृतानि पूजार्थं पुष्पाणि प्रतिगृह्यताम्॥

    ॐ श्रीबालकृष्णाय नमः। पुष्पाणि समर्पयामि॥

  14. 14

    अथ अङ्गपूजा (Atha Angapuja)

    भगवान् श्रीकृष्णका विभिन्न अङ्गहरूको पूजा गर्नुहोस्। यसका लागि अक्षता र फूल लिएर निम्न मन्त्रहरू पढ्दै अर्पण गर्नुहोस्।

    • ॐ गोविन्दाय नमः। पादौ पूजयामि। (गोडाको पूजा)
    • ॐ माधवाय नमः। जंघे पूजयामि। (तिघ्राको पूजा)
    • ॐ मधुसूदनाय नमः। कटी पूजयामि। (कम्मरको पूजा)
    • ॐ पद्मनाभाय नमः। नाभिं पूजयामि। (नाभिको पूजा)
    • ॐ हृषीकेशाय नमः। हृदयं पूजयामि। (हृदयको पूजा)
    • ॐ संकर्षणाय नमः। स्तनौ पूजयामि। (छातीको पूजा)
    • ॐ वामनाय नमः। बाहू पूजयामि। (हातको पूजा)
    • ॐ दैत्यसूदनाय नमः। हस्तौ पूजयामि। (हत्केलाको पूजा)
    • ॐ हरिकेशाय नमः। कण्ठं पूजयामि। (घाँटीको पूजा)
    • ॐ चारुमुखाय नमः। मुखं पूजयामि। (मुखको पूजा)
    • ॐ त्रिविक्रमाय नमः। नासिकां पूजयामि। (नाकको पूजा)
    • ॐ पुण्डरीकाक्षाय नमः। नेत्रे पूजयामि। (आँखाको पूजा)
    • ॐ नृसिंहाय नमः। श्रोत्रे पूजयामि। (कानको पूजा)
    • ॐ उपेन्द्राय नमः। ललाटं पूजयामि। (निधारको पूजा)
    • ॐ हरये नमः। शिरः पूजयामि। (टाउकोको पूजा)
    • ॐ श्रीकृष्णाय नमः। सर्वाङ्गं पूजयामि। (सम्पूर्ण अङ्गको पूजा)
  15. 15

    धूपः (Dhupah)

    भगवान् श्रीकृष्णलाई धूप अर्पण गर्नुहोस्।

    वनस्पत्युद्भवो दिव्यो गन्धाढ्यो गन्ध उत्तमः। बालकृष्ण महीपाल धूपोऽयं प्रतिगृह्यताम्॥

    ॐ श्रीबालकृष्णाय नमः। धूपम् आघ्रापयामि॥

  16. 16

    दीपः (Deepah)

    भगवान् श्रीकृष्णलाई दियो अर्पण गर्नुहोस्।

    साज्यं त्रिवर्तिसंयुक्तं वह्निना योजितं मया। गृहाण मङ्गलं दीपं त्रैलोक्यतिमिरापहम्॥ भक्त्या दीपं प्रयच्छामि देवाय परमात्मने। त्राहि मां नरकात् घोरात् दीपो ज्योतिर्नमोस्तुते॥

    ॐ श्रीबालकृष्णाय नमः। दीपं दर्शयामि॥

  17. 17

    नैवेद्यम् (Naivedyam)

    भगवान् श्रीकृष्णलाई नैवेद्य अर्पण गर्नुहोस्।

    ॐ कृष्णाय विद्महे। बलभद्राय धीमहि। तन्नो विष्णु प्रचोदयात्॥ ॐ श्रीबालकृष्णाय नमः। ॐ सत्यं त्वर्तेन परिषिञ्चामि। भोः! स्वामिन् भोजनार्थम् आगच्छ। ॐ श्रीबालकृष्णाय नमः। अमृतोपस्तरणमसि स्वाहा। ॐ प्राणात्मने नारायणाय स्वाहा। ॐ अपानात्मने वासुदेवाय स्वाहा। ॐ व्यानात्मने सङ्कर्षणाय स्वाहा। ॐ उदानात्मने प्रद्युम्नाय स्वाहा। ॐ समानात्मने अनिरुद्धाय स्वाहा। ॐ श्रीबालकृष्णाय नमः। नैवेद्यं गृह्यतां देव भक्तिं मे अचलां कुरु। ईप्सितं मे वरं देहि इहात्र च परां गतिम्॥ श्रीकृष्ण नमस्तुभ्यं महानैवेद्यमुत्तमम्। संगृहाण सुरश्रेष्ठिन् भक्तिमुक्तिप्रदायकम्॥

    ॐ श्रीबालकृष्णाय नमः। नैवेद्यं समर्पयामि॥

  18. 18

    ताम्बूलम् (Tambulam)

    भगवान् श्रीकृष्णलाई ताम्बूल (पान र सुपारी) अर्पण गर्नुहोस्।

    पूगीफलं सताम्बूलं नागवल्लिदलैर्युतम्। ताम्बूलं गृह्यतां कृष्ण एलालवङ्गसंयुतम्॥

    ॐ श्रीबालकृष्णाय नमः। सपूगीफलं ताम्बूलं समर्पयामि॥

  19. 19

    दक्षिणा (Dakshina)

    भगवान् श्रीकृष्णलाई दक्षिणा अर्पण गर्नुहोस्।

    हिरण्यगर्भगर्भस्थं हेमबीजं विभावसोः। अनन्तपुण्यफलदमतः शान्तिं प्रयच्छ मे॥

    ॐ श्रीबालकृष्णाय नमः। दक्षिणां समर्पयामि॥

  20. 20

    महानीराजनम् (Mahanirajanam)

    भगवान् श्रीकृष्णको आरती गर्नुहोस्।

    ॐ श्रिये जात श्रिय आनिर्याय श्रियं वयो जनितृभ्यो दधातु। श्रियं वसाना अमृतत्वमायन् भजंति सद्यः सविता विदध्यून्।

    ॐ श्रीबालकृष्णाय नमः। महानीराजनं दीपं समर्पयामि॥

  21. 21

    प्रदक्षिणा (Pradakshina)

    भगवान् श्रीकृष्णको प्रतिकात्मक प्रदक्षिणा गर्नुहोस्।

    यानि कानि च पापानि जन्मान्तरकृतानि च। तानि तानि विनश्यन्ति प्रदक्षिणे पदे पदे॥ अन्यथा शरणं नास्ति त्वमेव शरणं मम। तस्मात् कारुण्यभावेन रक्ष मां यदुनन्दन॥

    ॐ श्रीबालकृष्णाय नमः। प्रदक्षिणां समर्पयामि॥

  22. 22

    नमस्कारः (Namaskarah)

    भगवान् श्रीकृष्णलाई प्रणाम गर्नुहोस्।

    नमो ब्रह्मण्यदेवाय गोब्राह्मणहिताय च। जगदीशाय कृष्णाय गोविन्दाय नमो नमः॥ कृष्णाय वासुदेवाय हरये परमात्मने। प्रणतक्लेशनाशाय गोविन्दाय नमो नमः॥ नमः सर्वहितार्थाय जगदाधारहेतवे। साष्टाङ्गोयं प्रणामस्ते प्रयत्नेन मया कृतः।

    ॐ श्रीबालकृष्णाय नमः। नमस्कारान् समर्पयामि॥

  23. 23

    क्षमार्पणम् (Kshamarpanam)

    पूजाको क्रममा भएका कुनै पनि ज्ञात-अज्ञात गल्तीहरूका लागि क्षमा माग्नुहोस्।

    अपराधसहस्राणि क्रियन्तेऽहर्निशं मया। दासोऽयमिति मां मत्वा क्षमस्व पुरुषोत्तम॥ यान्तु देव गणाः सर्वे पूजाम् आदाय पार्थिवीम्। इष्टकाम्यार्थसिद्ध्यर्थं पुनरागमनाय च॥

    ॥ॐ श्रीकृष्णार्पणमस्तु॥

भगवान कृष्णका लागि पवित्र संग्रह

पवित्र धार्मिक विधि र मन्त्रहरूले तपाईंको आध्यात्मिक यात्रालाई सफल बनाओस्